Nhiếp ảnh gia khỏa thân Ruth Bernhard

Nhiếp ảnh gia khỏa thân Ruth Bernhard

Ruth Bernhard (14 tháng 10 năm 1905 – 18 tháng 12 năm 2006) là một nhiếp ảnh gia người Mỹ gốc Đức.

Năm 1927, sau hai năm học tại Học viện Nghệ thuật Berlin, Ruth chuyển đến New York, nơi cô bắt đầu nghiêm túc theo đuổi sự nghiệp nhiếp ảnh. Tám năm sau, cô gặp Edward Weston ở California và vô cùng xúc động trước công việc của anh. Anh chia sẻ với cô tiềm năng sáng tạo sâu sắc của nhiếp ảnh và ý nghĩa nghệ thuật của nó. Mong muốn được làm việc với anh, cô chuyển đến Bờ Tây ngay sau đó.

Ruth Bernhard (1905 – 2006)

Năm 1953, Ruth Bernhard chuyển đến San Francisco và trở thành đồng nghiệp của Ansel Adams, Imogen Cunningham, Minor White và Wynn Bullock. Bà đã giảng dạy và tổ chức các lớp học thạc sĩ trên khắp nước Mỹ cho đến sinh nhật lần thứ 95 của mình.

Tác phẩm của Ruth Bernhard có thể được tìm thấy trong hầu hết các bộ sưu tập bảo tàng lớn trên khắp thế giới, bao gồm Nhà George Eastman, Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại ở New York, Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan và Thư viện Quốc gia ở Paris. Những bức ảnh của bà đã được trưng bày trên toàn thế giới trong các cuộc triển lãm lớn trong hơn 50 năm và được xuất bản rộng rãi. Năm 1986, Photography West xuất bản một chuyên khảo nổi tiếng về ảnh khỏa thân có tựa đề Cơ thể vĩnh cửu, đã nhận được Sách ảnh của năm và mang lại cho Bernhard sự ca ngợi rộng rãi với tư cách là một nhiếp ảnh gia chụp ảnh khỏa thân.

Những CẶP GIÒ đẹp trong các tác phẩm nghệ thuật

 Những CẶP GIÒ đẹp trong các tác phẩm nghệ thuật

Các tác phẩm về ĐÔI CHÂN trong  ảnh, tranh và quảng cáo ...

Nguồn

(Gérôme, Schiele, Picasso, Matisse, Edward Weston, Sanyu...)

                                     Edward Weston - Khỏa Thân, 1936

 

Jean-Léon Gérôme

Jean-Léon Gérôme - Corinthias, 1903/04

Cơ thể điêu khắc

Jean-Léon Gérôme- Corinthias, tác phẩm điêu khắc về một người phụ nữ khỏa thân, khỏa thân khoe màu da của mình và được trang điểm để "phương Đông hóa" bằng đồ trang sức mang từ Ai Cập. Nó được làm bằng thạch cao màu thịt.

Hãy nhìn vào đó. Thật kiêu kỳ, nàng đeo một chiếc vòng cổ, vòng tay, nhẫn lớn kiểu nữ hoàng ở các ngón tay và bàn chân, một chiếc vương miện trên tóc giả. Khuôn mặt được chăm sóc rất kỳ công: lông mày được tỉa lại bằng phấn Kohl, đôi má hồng hào, khóe miệng đỏ hồng tươi pha nét Á Đông. 

Cô ấy đang ngồi trên sàn, hai bàn tay đặt trên chân phải, chân trái bó gối giữa hai cánh tay. Giống như bức tranh Diana the Huntress⁽¹⁾, khỏa thân chỉ để lộ một chút bộ ngực trẻ trung. 

 

Pablo Picasso

Pablo Picasso - Người phụ nữ ngồi bên biển 1927

Thần Vệ Nữ

Pablo Picasso (1881-1973). Một người phụ nữ, hay ý tưởng của cô ấy, đang ngồi bên bờ biển. Cô ấy được nhìn nghiêng, cơ thể không có thịt của cô ấy  được vẽ trên  màu xanh của biển - và màu xanh nhạt hơn của bầu trời. Biển không có sóng hoặc bọt. Chỉ có sự im lặng trống rỗng của một ngày hè ngự trị. Vắng những ngoại cảnh đó, nó cho phép ta được nhìn và  đùa giỡn với cái nhìn của chúng: đây là một cái chân và hai cánh tay dài giữ thân hình gấp lại, đây là cổ họng, một cái cổ, một cái đầu tóc buộc đuôi ngựa, hai vai, một cái bụng, chân còn lại khép lại vòng tròn bắt đầu từ đầu tiên...  

 

Egon Schiele

                                               Egon Schiele - Kauernde 1918.

Cơ thể ẩn giấu

Một bức vẽ của Egon Schiele từ năm 1918 - năm ông mất - dường như đã công bố những tác phẩm được đề cập ở trên. Một người phụ nữ ngồi, nhìn từ phía trước, đôi chân cong, thon dài quá mức do hiệu ứng phối cảnh, đang mơn man chỗ ngồi của cơ thể cởi trần một nửa. Với kích thước của chúng, chân phải và cánh tay trái che khuất phần dưới của cô gái trẻ, vốn không còn được che bởi lớp vải nhẹ của bộ áo liền quần cuộn tròn. Schiele, họa sĩ vẽ tranh khỏa thân thô, mang đến cho tác phẩm này hình ảnh về một cơ thể hờ hững chứa đầy sức mạnh khiêu dâm ghê gớm.  

 

Edward Weston

Khỏa thân, 1936. Đây là Charis Weston Wilson, vợ ông.

Ảnh chụp ở Santa Monica, California.

Đường cong và đường cong ngược

Edward Weston (1886 - 1958). Nhiếp ảnh gia người Mỹ, người đồng sáng lập nhóm f/64 ở Hoa Kỳ, ông sáng tác hầu hết tác phẩm của mình ở California. Người mẫu trong tác phẩm hoàn hảo, mịn màng, không có khuôn mặt. Bức ảnh quá rõ ràng đến mức không gì mong muốn hơn, hình dáng người mẫu với những đường nét hài hòa khơi dậy sự ngưỡng mộ nhưng lại khó cảm xúc.

Tác phẩm dưới đây là một bố cục thành công nhưng nó tạo ra sự lạnh lẽo, lạnh lẽo như tượng đá cẩm thạch bóng loáng của các viện bảo tàng. Nó gợi lên công việc của một kiến ​​trúc sư ích kỷ, người chỉ vạch ra những kế hoạch cho riêng mình.

 

 Henri Matisse

                                         Khỏa thân bleu IV Nice, 1952.
                     Giấy bột màu cắt ra, gắn trên canvas, các hình phác thảo bằng than

Màu xanh cô-ban

Đầu những năm 1950 Henri Matisse (1869-1954) hầu như không còn vẽ nữa. Họa sĩ cống hiến hết mình cho kỹ thuật cắt dán, những tờ giấy đã được vẽ bằng bột màu trước đó rồi cắt ra, ghép lại và dán trên một tấm canvas được gắn sẵn. Matisse, trong vai một á thần lúc chạng vạng, đã tái tạo lại Eve từ The Joy of Living (1905-1906), tác phẩm mà ông đã đào sâu vào màu xanh tím nổi bật mà ông tự làm trong xưởng của mình. Chúng ta có thể tưởng tượng rằng họa sĩ cũng pha trộn vào những chế phẩm này màu xanh lam đôi mắt của Lydia, người mẫu không thể thiếu của ông (Bức tượng khỏa thân lớn nằm nghiêng,  1935) và người bạn đồng hành người Siberia.  

Chang Yu (San Yu) 1901-1966.

                                       Chang Yu (San Yu) Khỏa thân (1950-59).

Cơ thể khép kín

Sanyu hay Chang Yu (1901-1966) là một họa sĩ người Trung Quốc sinh ra ở Nonchang, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Ông chuyển đến Montparnasse vào những năm 1920 để nghiên cứu nghệ thuật phương Tây. Nhà sưu tập và nhà văn  Henri-Pierre Roché đã giới thiệu ông với thế giới Montparnos, nơi anh gặp Matisse. 

 

Ruth Bernhard

                                            Ruth Bernhard - cơ thể phụ nữ

Cơ thể đồ sộ

Ruth Bernhard (1905-2006)

- Một phụ nữ. Thân hình to lớn, săn chắc.  Khác với Edward Weston, Ruth Bernhard chọn cách thể hiện sức mạnh cơ bắp và trọng lượng của người phụ nữ. Ảnh người mẫu trông giống như bức tượng đúc đồng vì nó có vẻ rất rắn chắc nhưng vẫn có sự sống động phát ra từ cơ bắp. Hình như những điều đó mang lại cho hình thể bức tượng mùi nữ tính khiến ta bối rối và kinh ngạc.

 

Dérivés

                         Nữ diễn viên Saira Mohan khỏa thân, bắt chéo chân

                                                                 Người mẫu

                                       Người phụ nữ khỏa thân bắt chéo chân

                                                Quảng cáo cho Aubade

                                     Dahmane - Khỏa thân trong chiếc áo khoác lông

 

Dérives

                                        Tượng người phụ nữ bằng đồng

                                     Quảng cáo của Elsa Zylberstein cho Mauboussin

                                                  Calzedonia, quán rượu

                                                            Quán rượu

                                                      Bưu thiếp từ Bồ Đào Nha

--------

Chú thích.

(1) bức tranh Diana the Huntress

Thẻ: #Nhiếp ảnh

Vì tôi là con của mẹ

 Cồn cát. Ảnh Edward Weston

Ngày còn trẻ tôi đã đọc truyện "Và một ngày dài hơn thế kỷ" của Tchinguiz Aitmatov. 

Một ngày dài hơn thế kỷ là cái ngày đó, ngày Yedigei đưa Kazangap ra nghĩa trang dọc đường ông hồi tưởng cả cuộc đời mình và bạn mình đã sống với biết bao biến cố bao điều đã thấy và đã nghĩ.  

Trong  truyện có cái từ "mankurt" mà truyền thuyết Thổ Nhĩ kỳ nói về loại người mất ký ức, về người mẹ có đứa con bị quỷ thần bắt và lấy mất ký ức. 

Khi bà mẹ tìm được đứa con về thì nó chẳng còn nhớ gì bố mẹ, chẳng biết mình sinh ra ở đâu và cuối cùng nó đã giết người mẹ vì nghe nói bà định làm hại nó.

Con người thiếu văn hóa tức là mất ký ức, là trở thành nô lệ cho kẻ khác, là thành sát nhân. 

Và từ tiểu thuyết "mankurt" đã trở thành một danh từ chung chỉ loại người mất văn hóa mất ký ức cội nguồn, bỏ cái của mình chạy theo cái của người khác. Tóm lại "mankurt" là "kẻ mất gốc".

Hôm nay đọc câu truyện "Vì tôi là con của mẹ", cũng là suy nghĩ của một người trên đường đưa người thân đi xa mãi. Ở đây là người con đưa tiễn mẹ. Người con đã xấu hổ khi để ý đến tốc độ xe tang... "Rồi chợt nghe một mũi nhọn buốt đau giữa ngực, như người ta thường gọi là niềm ân hận...". Ân hận vì thường ngày lãnh đạm trước giọng nói đầy sợ hãi của người vọng đến: “Dino!” ... “Con về ăn trưa chứ?”. "Chúa ơi, trong câu hỏi bình thường đó có ẩn chứa một ước vọng nhỏ nhoi. Người không yêu cầu cũng không đòi hỏi gì ở tôi, chỉ nói để hỏi thăm một tin tức thế thôi".  "Lúc đó tôi không hề ân hận, không hề ăn năn hay có một ray rức nào"...

"Giờ thì quá muộn rồi. Không còn gì nữa. Đã muộn quá rồi."

Và các bạn ạ. Những bí ẩn của quá khứ cũng có thể đồng hiện hữu với diễn biến thường ngày mà chúng ta đã vô tình không nhận thấy để cuối cùng phải kinh ngạc, suy nghĩ… trong một niềm xúc động sâu xa.

Vì tôi là con của mẹ

Tác giả:  Dino Buzzati  (Ý)

Nhiều năm đã trôi qua, nhưng tôi vẫn còn thầm hỏi hai người tài xế đã nói gì trên đường chở linh cữu mẹ tôi  đến nghĩa trang.

Ðó là một cuộc hành trình dài hơn 300 km, tuy đường vắng người nhưng xe đi rất chậm. Lũ con chúng tôi theo sau bằng xe hơi, giữ khoảng cách chừng 100 thước, và đồng hồ đánh dấu tốc độ 60 km/giờ. Có thể loại xe tang  được chế tạo để di  chuyển chậm nhưng sao tôi cứ nghĩ là có một quy luật nào đó, xem tốc  độ là một điều bất  kính với người đã khuất. Ðiều này hơi vô lý – bởi tôi tin mẹ tôi sẽ  rất thích nếu xe chạy 120 km/giờ, ít ra cũng tạo cho người cái cảm giác về một chuyến đi  bình thường như những dịp hè về Belluno nghỉ  mát.

Bữa đó là một ngày tháng sáu tuyệt vời, hai bên con đường quen thuộc mà mẹ tôi đã đi  qua lại hằng trăm lần đang hiện ra những cánh đồng bát ngát  mà bây giờ người không nhìn thấy nữa. Mặt trời lúc ấy đã lên cao, hơi  nóng trên đường nhựa bốc lên làm đoàn xe phía trước giống như  đang lửng lơ trong không khí.

Ðồng hồ vận tốc chỉ 60 km/giờ, xe tang như đứng yên một chỗ vì có nhiều xe qua mặt, trên đó chở những người đang sống  tự do, hay những cô gái thả  tóc bay trong gió,  ngồi cạnh các thanh niên trên xe mui trần. Rồi những xe cam nhông, kể cả loại kéo rờ mọt cũng vượt  qua phía trước… Tôi nghĩ  sao mà dại thế, phải chi người ta chở linh cửu mẹ tôi trên một xe thể thao màu đỏ, phóng hết tốc lực để hiến dâng cho người thêm chút  nữa về đời sống thực, thay vì chậm chạp lăn trên đường  như  một đám tang.

Bởi những lý do đó nên  tôi muốn biết là hai người tài xế đã nói những gì; một người khoảng ba mươi lăm tuổi cao chừng thước tám, khuôn mặt hiền lành, còn người kia cũng to con với màu da sạm nắng. Tôi thoáng thấy họ ngay từ lúc khởi hành và chợt  nghĩ  với vóc dáng như thế, họ không mấy phù hợp với việc lái xe tang; một chiếc cam nhông chở ống sắt có lẽ  sẽ thích hợp với họ nhiều hơn .

Sở dĩ tôi muốn biết là họ đã nói với nhau những gì bởi vì đó là câu chuyện cuối cùng của loài người, những lời lẽ cuối cùng của cuộc sống mà mẹ tôi còn nghe được; vì  trong cuộc hành trình dài và nhàm chán đó thế nào mà hai gã tài xế  không nói chuyện với nhau. Còn việc  sau lưng họ có linh cửu mẹ tôi thì đối với họ nào có quan trọng gì, dĩ nhiên, công việc này đã quá quen với họ, nếu  không  chắc  họ đã chọn nghề khác  .

Ðó là những lời cuối  mà mẹ tôi còn nghe được vì  sau khi đến nghĩa trang,  các nghi lễ của nhà thờ sẽ bắt đầu, và từ lúc ấy những âm thanh và lời  lẽ sẽ không còn dành cho cuộc sống này nữa, mà  dành cho một thế giới khác.

Họ đang nói với nhau về chuyện gì? Về sự oi bức? Về thời gian cần thiết khi quay lại?  Họ kể chuyện gia đình hay bàn về kết quả các trận túc cầu bữa trước?  Họ chỉ  cho nhau những quán ăn ngon nằm rải rác trên đường rồi tiếc rẻ vì không ngừng lại được? Hay bàn tán về xe hơi với những hiểu biết  về cơ giới như những tay sành sõi? Tuy là tài xế xe tang, nhưng có mấy ai dính líu đến ngành cơ khí mà không đam mê máy móc? Hay họ tâm sự với nhau về những cuộc phiêu lưu tình ái?  Mầy còn nhớ con bé tóc vàng bán nước ở cái quán cạnh cây xăng mà bọn mình thường dừng lại? Ðúng là con đó đó. Thôi đừng xạo cha nội, tao không tin. Thiệt mà, tao thề liền đó…   Hoặc họ đang kể cho nhau những chuyện tiếu lâm tục tĩu? Bỡi vì hai gã đó cứ tưởng chẳng có ai; cái hòm gỗ đóng kín nằm đằng sau như không  hiện hữu, vì họ đã quên rồi…

Và mẹ tôi phải nghe những lời đùa bỡn ấy cùng với những trận cười khoái trá?  Chắc thế, người đã nghe và con tim đớn đau của người lại co thắt thêm lên, chẳng phải vì xem thường hai gã đàn ông lạ mặt mà chính vì nỗi cay đắng là phải nghe những lời  lẽ đó thay vì nghe giọng nói của những đứa con  mà người  hằng yêu thương.

Tôi còn nhớ lúc gần đến Vicenza, khi cái nóng trưa tròn bóng làm rung mờ bóng hình mọi vật, đã bàng hoàng nghĩ  lại là thời gian sau này tôi đã sống quá ít bên cạnh mẹ. Rồi chợt nghe một mũi nhọn buốt đau giữa ngực, như người ta thường gọi là niềm ân hận.

Ngay lúc ấy  –  không hiểu sao trước đó vẫn chưa hề xảy ra  –  âm vang giọng nói của người bắt đầu dội lại trong tôi, của những buổi sáng đến phòng người trước khi ra  tòa soạn: “Mẹ có khoẻ không?”  “đêm qua mẹ ngủ được”  (mà tôi biết  là  nhờ những mũi thuốc an thần)  “con đi làm nghen mẹ”  “ừ  thôi con  đi  đi”.

Tôi  bước được vài bước trong hành lang thì giọng nói đầy sợ hãi của người  vọng đến: “Dino!” Tôi quay lại . “Con về ăn trưa chứ?” “Dạ” “Còn bữa cơm chiều?”.

“Còn bữa cơm chiều?”  Chúa ơi, trong câu hỏi bình thường đó có ẩn chứa một ước vọng nhỏ nhoi. Người không yêu cầu cũng không đòi hỏi gì ở tôi, chỉ nói để hỏi thăm một tin tức thế thôi.

Nhưng tôi đang có những cuộc hẹn hò ngu xuẩn, với những đứa con gái chưa chắc đã thương yêu gì tôi, thậm chí còn cóc cần đến tôi nữa… nhưng ý nghĩ trở về nhà lúc tám giờ ba mươi tối trong căn nhà buồn thảm, đượm không khí già nua bệnh hoạn như nỗi chết cận kề đã làm tôi sợ hãi; mà đã có mấy ai can đảm thú nhận những điều kinh khủng này, dù  rằng rất thật? “Con cũng không biết nữa, con sẽ điện thoại về sau” Tôi thường trả lời như thế. Và tôi chắc thông báo là  sẽ không về. Có lẽ người cũng  biết là tôi sẽ nói thế nên hai tiếng  “đi đi”  mang một nỗi buồn vô tận. Nhưng tôi là một đứa con ích kỷ. Ích kỷ như tất cả mọi đứa con.

Lúc đó tôi không hề ân hận, không hề ăn năn hay có một ray rức nào. “Con sẽ điện thoại về” và người đã thừa hiểu là tôi sẽ không về nhà ăn tối.

Mẹ tôi già nua, bệnh tật và biết là ngày tàn sắp đến nên rất hài lòng nếu tôi về ăn tối ở nhà để bà bớt cô đơn. Bà chỉ cần tôi hiện diện, dù không nói lời nào hay đôi khi gắt gỏng về những việc bất như ý trong ngày. Nằm bất động trên giường nhưng bà sẽ thấy ấm lòng và được an ủi nếu nghe tiếng lục đục của tôi ăn cơm trong bếp.

Nhưng tôi thì không. Tôi quả thật là thằng khốn nạn và ngu đần vì trong khi tôi đi khắp thành phố Milano để vui chơi cùng bè bạn thì chính đấng sinh thành, điểm tựa thật và duy nhất, sinh vật có một không hai trên cõi đời có khả năng thông cảm và yêu thương, trái tim duy nhất có thể rướm máu vì tôi (và tôi sẽ không bao giờ tìm được dẫu sống thêm ba trăm năm nữa) đang nằm chờ chết .

Tôi chỉ cần nói vài lời với người trước bữa ăn tối về công việc và sinh hoạt trong ngày, tôi ngồi trên đi văng và mẹ nằm duỗi cẳng trên giường. Rồi sau bữa cơm tối, mẹ vui lòng để tôi đi đâu mặc kệ; người đâu có tiếc gì, trái lại, còn  vui mừng nữa nếu tôi có những cơ hội giải khuây. Nhưng trước khi ra khỏi nhà để lao mình trong đêm tối tôi sẽ đến chào người  “mẹ đã chích thuốc chưa?”  “Chích rồi, mẹ hy vọng là đêm nay ngủ được”.

Mẹ chỉ yêu cầu có thế. Nhưng ngay cả điều nhỏ nhoi này tôi cũng không làm được, do lòng ích kỷ thấp hèn. Bởi vì tôi là con; và trong sự ích kỷ của kẻ làm con tôi đã không cần biết là mình đã thương mẹ bao nhiêu. Ðể bây giờ, trong khoảng khắc cuối đời, trên đường ra nghĩa trang, người phải nghe những lời tán gẫu, những chuyện tiếu lâm và tiếng cười  thô lỗ của hai gã đàn ông lạ mặt. Ðấy là món quà cuối cùng mà cuộc đời đã dành cho mẹ.

Giờ thì quá muộn rồi. Không còn gì nữa. Đã muộn quá rồi. Gần hai năm qua, tảng đá đã hạ xuống để mãi mãi đóng kín ngôi mộ trong lòng đất, nơi ánh sáng lờ mờ có linh cửu của ông bà, cha mẹ nằm chồng chất lên nhau. Ðất đã lấp kín những đường rãnh, đây đó mọc lưa thưa vài chùm cỏ dại. Mấy chậu hoa mới đặt trong chậu đồng vài tháng trước giờ  phai tàn đến nỗi không còn nhận ra hình dáng. Không. Những ngày mẹ bệnh hoạn và biết mình sắp chết chắc chắn sẽ không bao giờ lùi lại. Mẹ vẫn câm lặng, mẹ không trách móc gì tôi và có thể là người đã tha tội cho tôi, bởi vì tôi là con của mẹ. Mà chắc là mẹ đã tha tội cho tôi. Thế nhưng cứ mỗi lần nghĩ đến, tâm hồn tôi lại bất an.

Mỗi một niềm đau sẽ được khắc lên tấm bia bằng chất liệu diệu kỳ, so với  nó cẩm thạch vẫn còn mềm như đất sét. Và thời gian dù vô tận cũng chưa đủ để làm nó phai mờ. Sau một triệu thế kỷ niềm đau và nỗi cô đơn của mẹ do tôi gây ra sẽ còn mãi  mãi. Và tôi sẽ không thể nào cứu vãn. Tôi chỉ còn biết thở dài, và hy vọng là người nhìn thấy.

Nhưng mẹ không nhìn thấy tôi. Người đã chết, xác thân bị huỷ hoại, không còn sống nữa hay đúng hơn là chẳng còn gì ngoài sự mục rữa hình hài  đã bị tháng năm xúc phạm, theo sự phân hủy kinh hoàng và đau đớn của thời gian.

Không còn gì? Ðúng là không còn gì. Mà quả thật về mẹ tôi đã không còn gì nữa?

Biết đâu! Có  khi, nhất là trong những buổi chiều đơn độc, tôi lắng nghe một cảm xúc lạ lùng. Có một điều gì đó xâm nhập trong tôi mà trước đó vài giây chưa hề có, như một bản thể mơ hồ ngự trị trong tôi làm tôi không còn cô độc, và mỗi cử chỉ, mỗi một lời  đều như có chứng nhân của một linh hồn bí ẩn. Mẹ!  Nhưng phép lạ chỉ kéo dài rất ít, chừng một giờ rưỡi chứ không hơn. Rồi sau đó dòng đời lại tiếp tục nghiền nát tôi dưới những bánh xe khô khốc và bạo tàn của nó .

Trương Văn Dân  chuyển ngữ

NĂM NGÀY

 

Araki - 'Junjo shashin shosetsu sha' - Tình yêu thuần khiết.

NĂM NGÀY - 

Phạm Thị Hoài

 

Đọc lại tác phẩm của mình là việc khó. Truyện ngắn này, 29 năm trước là một vụ tai tiếng. Bây giờ nó là một kỉ niệm. (Tác giả: Phạm Thị Hoài)

 

Ngày thứ nhất tôi bảo, chúng mình phải chia tay Vi ạ. Thực ra câu chia tay là điệp khúc trong mỗi bài hát tình yêu, hát nó lên lần thứ bao nhiêu không quan trọng, quan trọng là sau đó một đoạn khác tiếp diễn, rồi lại điệp khúc, rồi lại tiếp diễn, ad libitum. Thực ra tôi muốn nói rằng tình yêu của tôi như cánh tay tê như ngón chân chuột rút, khó chịu lắm nhưng không cắt phăng đi được. Tình yêu của tôi như bộ mặt cau có của ông viện trưởng mỗi sáng Thứ Hai họp giao ban có người đến muộn, ngấy đến cổ nhưng là thiết thân. Cho nên tôi đăm đăm nhìn Vi, thật khẩn thiết, hy vọng nàng sẽ rùng mình một cái và bao nhiêu bệnh tật nan y của tình vợ chồng thời nửa cổ nửa kim nay sẽ tháo chạy khỏi nàng. Rùng mình toát mồ hôi hột vẫn là phương thuốc dân gian bất ngờ hiệu nghiệm nhất của chúng ta. Nhưng nàng không gặp mắt tôi, vì nàng cúi mặt như hàng tháng nay, đất dưới chân nàng thôi miên mạnh hơn tôi, nàng đáp khẽ: “Vâng”.

Có một cái gì đó ngăn tôi gọi Vi ngửng lên để nhìn vào mắt tôi. Ít ra cũng lọt vào vùng thôi miên hạn hẹp của tôi, và lời nói vừa rồi coi như không rơi vào khoảng chật chội giữa hai bàn tay nàng, hai bàn tay chụm ngón vào nhau làm một búp hoa không nở bao giờ. Bao nhiêu tình yêu của tôi tưới vào chỗ ấy cũng như tưới vào ruộng nẻ. Muộn rồi. Tôi biết nàng không lặn lội đi tìm bất kỳ thứ gì trên gương mặt tôi nữa. Chính tôi cũng không ưa nó, cái mặt ông viện trưởng ở nhà và anh nhân viên quèn ở viện.

 

Cho nên tôi lấy tấm gương nàng vừa soi ra ngắm. Nàng vừa thoa thêm một lớp son. Từ ngày lấy chồng nàng bắt đầu thoa son. Vì sao nhỉ? Rồi nàng buộc lại dải mũ. Nghĩa là nàng chuẩn bị ra khỏi nhà. Đến sở thì phải. Ở đó nàng tíu tít chuyện trò như hồi tôi mới biết nàng, hay lãnh đạm như bây giờ thường thế? Tấm gương bằng nửa bàn tay. Nàng trang bị cho kiếp đàn bà của mình những vũ khí tí hon như thế, bây giờ tôi mới lưu tâm. Tôi bắt đầu thử các cơ bắp ở vùng quanh miệng. Hóa ra biểu cảm là vấn đề của da và thớ thịt. Tôi lại thử ở trán. Hóa ra những nếp nhăn là vấn đề của hai chiếc lông mày. Tôi lại thử ở mắt. Hóa ra tia nhìn là vấn đề của hai hàng mi. Không có gì nằm sâu bên dưới. Cơ hội của tôi còn lớn lắm. Cám ơn vũ trụ nửa bàn tay của em.

Khi tôi ngửng lên, Vi đã đi mất. Cả ngày tôi không biết gì về nàng. Từ lâu chúng tôi đã thôi không ôm máy điện thoại cơ quan trong giờ làm việc.

Buổi chiều về nhà tôi quyết định trình bày kiểu miệng thư thái đã luyện kỹ trong suốt thời gian ngồi dự hội nghị ở viện. Người ta bàn về một trận đánh xa xưa, quân ta thắng quân địch. Vi ra mở cửa, nhưng nàng không nhìn tôi. Khóe miệng nàng trễ xuống. Đó là kiểu miệng chán chường lãnh cảm, tôi biết rõ. Cả buổi tối tôi chờ một lần được nàng để mắt, mong chuộc lại lời ban sáng. Nhưng vô ích. Đôi lần mắt nàng lướt qua, dừng một thoáng trên tôi, như dừng trên một đồ vật nào đó trong nhà, cái tủ, hay chiếc giá sách, ồ, không được như chiếc giá sách. Rồi vụt dời đến một điểm nào đó khác, chẳng hạn chiếc phất trần. Dường như nàng nghĩ khác về những điệp khúc trong bài hát tình yêu. Đàn bà truyền thống của chúng ta lặng lẽ bỏ ngoài tai những lời họ không muốn nghe. Đàn bà hiện đại thì lập tức trình bày quan điểm, đồng ý chỗ này không đồng ý chỗ kia, như trong hội nghị. Vi của tôi vừa cổ vừa kim, ý kiến của nàng là một cái “Vâng” gọn ghẽ. Nghe thì ngoan, nhưng là cái ngoan vô tình và riết róng. Cho nên khi tắt đèn nằm xoay lưng lại nhau, tôi mắng mình là một thằng ngu, hơi sức đâu ngân nga hoài một bản tình ca khó khăn như thế.

 

Ngày thứ hai nàng đi từ sớm. Tôi tỉnh dậy thấy mâm cơm và chiếc cặp lồng với những quả cà đã thâm nằm trên rau muống. Tôi làm bộ mặt chua chát trong gương và tập nói mươi lần câu: “Ô kê những bổn phận của chúng ta!” Tôi thử triết lý là chua chát đến cùng hẳn không kém phần vĩ đại. 

Trong bữa cơm tối cũng có rau muống và cà, nàng bảo đã thu xếp được một chỗ ở, mấy hôm nữa dọn. Căn phòng này của cha mẹ tôi. Có lẽ nàng lại về với cha mẹ nàng, trong thành phố này đàn bà sống độc thân là điều không thể tưởng tượng được. Tôi sẽ yên tâm là nàng không đơn độc. Và cũng sẽ yên tâm là những bữa cơm và quần áo bẩn của tôi có phụ huynh lo. Tương lai của chúng tôi còn an toàn lắm.

Vi đi nằm trước. Tôi lấy cớ làm việc, nghĩa là đọc báo, ở viện tôi cũng không làm gì khác hơn đọc báo, để nán lại một mình. Vậy là nàng sẽ đi. Chẳng lẽ không bao giờ tôi được thấy nàng thoa son và buộc lại dải mũ nữa sao? Những vũ khí tí hon của nàng còn vô tích sự hơn tôi kia mà.

Tôi ghé xuống, không dám làm nàng thức giấc. Đằng nào bóng tối cũng không cho Vi thấy khóe miệng dịu dàng của tôi. Dịu dàng như thuốc mê, dịu dàng không chịu nổi, tôi tìm vai nàng như tìm bến đậu. Vai nàng để trần. Hàng tháng nay nàng mặc nguyên nịt vú và sơ mi, mắt mở chong chong đi ngủ. Hôm nay mắt khép ngực mở. Tôi đánh bạo hôn nàng, vợ tôi. Một lần, hai lần, sang lần thứ ba thì môi nàng yếu ớt đáp lại, rồi toàn bộ thân thể thân thuộc của nàng cũng đáp lại. Tôi thỏa sức diễn đạt niềm âu yếm dịu dàng của mình bằng tóc và hơi thở,  bằng các đốt xương, bằng khuỷu chân, khuỷu tay, tôi sợ đè hẳn lên nàng, vợ tôi, thì thô bạo quá. Tôi tin là nàng hiểu. Nàng đã tiếp nhận. Yếu ớt, nhưng vẫn là tiếp nhận.

Ngày thứ ba Vi vẫn đi từ sớm. Vẫn mâm cơm và cặp lồng suất ăn trưa chu đáo. Tôi nhìn vào gương thấy một chú rể đần độn vì hạnh phúc. Ô kê, đần độn đến cùng hẳn cũng không kém phần vĩ đại. Cả ngày làm việc tôi ngồi canh máy điện thoại. Vi không gọi.

Chiều về, tôi hồi hộp chờ một gương mặt cô dâu e lệ. Nhưng nàng vẫn cúi mặt hoặc nhìn lướt qua đầu tôi, như thể sau lưng tôi là cả tá phất trần, như thể đêm hôm trước là một vụ hiếp dâm nàng không tiện kể. Tôi đăm đăm dò tìm nơi nàng một dấu tích nào đó biết đâu còn sót lại của ân ái. Tôi từng đọc rằng, người đàn bà đêm trước được yêu thì hôm sau da dẻ mịn màng như mật. Nhưng tôi tìm vô ích. Chẳng có gì chung giữa người đàn bà đêm qua bải hoải trong tay tôi với người phụ nữ lãnh đạm quyết đoán, vị cán bộ nhà nước giống cái này. Vả lại tôi liếm đâu ra mật? Nàng phủ phấn son như người ta rắc vôi bột lên ổ dịch, một đêm chẳng làm nàng tái nhiễm bệnh yêu.

Nàng bảo sẽ mang chiếc bàn đi. Chiếc bàn duy nhất trong căn phòng duy nhất che chở cuộc hôn nhân duy nhất của tôi. Rồi nàng bận rộn thu xếp đồ đạc. Nàng còn ra hiệu để tôi giúp một tay, buộc sách vở thành gói, lau chùi những đôi giày nhiều không kể xiết của nàng, đôi nào cũng làm tôi lo âu, những chiếc quai quá mỏng và gót thì... Tôi biết nàng không thích cảm giác ở quá gần mặt đất. Tôi biết nàng không thích bữa cơm nào cũng rau muống và cà. Tôi biết nàng không thích sự nghiệp đọc báo của tôi. Tôi chỉ biết những gì nàng không thích. Cứ theo ý nàng thì có thể gạch bớt không biết bao nhiêu dòng cho vừa trong cuốn sách cuộc đời. Một lúc nào đó nàng chợt dừng tay, nhăn mặt phàn nàn: “Anh vẫn không bỏ được cái bộ mặt cau có đi sao?” Tôi rất muốn nói rằng tôi đang mang một bộ mặt chú rể đần độn và sửng sốt, vì cô dâu không cánh mà bay. Nhưng không nói nổi. Có lẽ vì bận lau chùi những nỗi lo âu nhiều không kể xiết và rất cao gót của mình.

Đêm xuống. Đêm tôi vừa chờ vừa không mong đến. Tôi vẫn tìm cớ nán lại sau Vi. Tin chắc nàng đã ngủ, tôi nhẹ nhàng nằm xuống, cách xa, như sợ chạm phải kỷ niệm. Lần này Vi tự đến. Ào ạt, táo tợn, bệnh yêu của nàng tái phát, có ngay nhiệt độ một cơn sốt và hình thù một con sóng. Tôi cứ ngoan ngoãn chín nhừ trong cơn sốt. Tôi cứ dập dềnh trong con sóng. Tôi được biết thế nào là một thỏi gang nung đỏ, nhúng thẳng vào nước lạnh, rồi lại vào lò. Nhưng bóng tối không cho Vi thấy khóe miệng biết ơn của tôi. Kiểu miệng này tôi không tập trước.

Ngày thứ tư là Chủ Nhật. Tôi nằm đợi một cái lay vai. Thậm chí tôi không loại trừ khả năng chúng tôi lại quấn vào nhau cho đến trưa, cho đến tối, đến hết đời. Nhưng chúng tôi lần lượt ra khỏi giường, mỗi đứa một bên không nhìn nhau, không  ngoái lại chiếu chăn tan tành đêm trước. Một lúc nào đó trong ngày tôi thoáng chạm tay Vi, nhưng bàn tay nàng một nửa búp hoa không nở chợt co rúm lại. Hoa xấu hổ. Cả ngày chúng tôi không ra khỏi nhà. Không ai nói một lời. Có lúc tôi tưởng bắt gặp ánh mắt cầu hòa thân thiện của nàng, các nữ vương xưa dường như cũng có cách nhìn tha thứ bề trên như thế. Dường như tôi không còn là cái tủ, là giá sách, là cả tá phất trần. Tôi lại được là anh chồng quèn, là chàng ca sĩ dễ tính. Tôi vội nhe hết ba mươi hai chiếc răng si tình. Nhưng nụ cười cập rập của tôi lập tức chìm vào hai khóe môi hơi trễ xuống của nàng, ôi kiểu miệng lãnh đạm tôi biết quá rõ, tôi đã chán đến cổ. Lãnh đạm đến cùng chẳng lẽ cũng vĩ đại được sao? Tôi rất muốn nói rằng em cứ im lặng đi, nhưng đêm về tất cả sẽ dễ dàng. Chúng ta sẽ không phải nhìn nhau và so sánh những kiểu miệng luyện kỹ. Chúng ta sẽ nằm bên nhau đến khi hai đứa chỉ còn là hai nắm xương, hai nắm xương cài răng lược. Anh sẽ cởi những gói sách buộc chặt kia ra, sẽ cài quai giày một lúc cả chục đôi cho em đi, con cuốn chiếu không thích bò sát đất của anh. Thế, đỡ mỏng manh. Thế, anh đỡ hành hạ tấm gương và những cơ bắp ở vùng quanh miệng, ngoài ra hai chiếc lông mày và hai hàng mi cũng đỡ phải sẵn sàng dự bị. Em cứ im lặng đi, thế dễ cho em hơn. 

Nhưng những lời ấy không thể thoát ra từ bộ mặt cau có thường trực của tôi. Tôi mới luyện ngoài da, chưa đi sâu vào tận cổ họng. Không có gì chung giữa ngày và đêm. Hình như nàng sợ tôi nói chính điều ấy. Nên nàng cúi mặt. Cúi vào khoảng chật chội phát điên giữa hai bàn tay.

Tôi hân hoan chờ đêm xuống. Đêm nay sẽ quyết định tất cả. Tôi sẽ thắp đèn sáng trưng để nàng thỏa sức ngắm khóe nhìn yêu thương của tôi. Kiểu đó tôi cũng không tập trước. Tôi sẽ cứu vãn những lời đã nói bằng lời của khuỷu chân khuỷu tay, tôi người chồng xoàng có thể không là chỗ dựa cho em nhưng quyết không đè em xuống. Tôi sẽ trộn ngày và đêm vào nhau, đánh thành kem ái tình phủ kín chúng tôi vợ chồng thời nửa cổ nửa kim, để sáng mai hai đứa nhìn nhau phấn khích thẹn thò như tân khách và trìu mến như bạn đồng môn. Tôi sẽ luân phiên em, là nước và lửa, hai đứa cùng chảy cùng đông thành một thỏi tình yêu đặc quánh. Chắc nàng thích thế. Dường như tôi bắt đầu nhận ra nàng thích những gì. Cơ hội của chúng tôi còn lớn lắm.

Nhưng khi vào giường, tôi giơ tay tắt công tắc như một cái máy. Vi không để vai trần. Nàng lại mặc nguyên nịt vú và sơ mi. Mắt mở chong chong. Chỉ thiếu điều vùng dậy mộng du qua mỗi phân vuông của căn phòng không chứa nổi nàng, của tình vợ chồng không giữ nổi nàng. Còn tôi nằm đơn ca ad libitum bài hát tình yêu. Một lúc nào đó hình như tôi thôi hát, hình như Vi thôi mộng du. Hai đứa ngủ gục vào nhau như hai thanh củi đã lụi trong lò, hai giọt mưa cùng rơi chung chỗ, hai khách dưng trong toa tàu lèn chặt. Một lúc nào đó hình như tôi gọi tên nàng, nàng gọi tên tôi xa xôi. Hình như tóc nàng dan díu tóc tôi. Hình như tay chân hai đứa cài răng lược.

Ngày thứ năm Vi đi từ sớm. Vẫn mâm cơm và cặp lồng với rau muống và những quả cà đã thâm, dọn trên khoảnh chữ nhật ngổn ngang báo cũ, trước đây là cái bàn. Bổn phận vợ hiền nàng để lại cho tôi tiêu xài lần cuối. Ngoan lắm. Nàng dọn bổn phận chót của nàng trên khoảng trống toang hoác, ngổn ngang những mẩu sự nghiệp quèn của tôi. Vũ trụ nửa bàn tay của nàng, nàng cũng để lại cho tôi, để tôi chồm dậy nhìn vào cái mặt tạp kỹ buồn thiu của mình.

Còn lại, phấn son, những bó sách những dải mũ những đôi giày, vợ hiền của tôi, tất cả lặng lẽ nhón gót đi rồi.

 

PTH - 1987

Man Nương

 

Araki - Nhật ký mùa hè của tôi.

Man Nương

Phạm Thị Hoài

Man Nương, tôi gọi em như vậy những buổi chiều bốn mét nhân bốn mét rưỡi nhân hai mét tám màu xanh lơ trong căn phòng trống rỗng tầng ba có hai nhành xanh một thứ cây nào đó tôi không bao giờ biết tên.

Man Nương, em không rón rén nhưng cũng không thật đàng hoàng băng qua một hành lang dài bếp dầu xô chậu và guốc dép vãi như kẹo trước mỗi cửa phòng nào cũng bốn mét nhân bốn mét rưỡi nhân hai mét tám màu xanh lơ.

Trước cửa phòng tôi chỉ có một đôi dép nhựa tái sinh nâu thô kệch cở bốn mươi sáu là ít nhất. Ðộng tác đầu tiên của em là cúi nhón đôi giày tràn trề nữ tính vừa trút ngoài cửa vào theo, đặt chính xác ở góc càng mở cửa càng là tàng hình. Rồi mới úp mặt vào ngực tôi mở sẵn, rồi hai bàn chân trần tìm trèo lên hai chân tôi cũng đã mở sẵn em có thêm năm centimet bệ đỡ để nhích úp mặt vào cổ tôi, rồi hai cánh tay tìm ghì lên vai tôi để em đu úp mặt vào mặt tôi, thế là tới đích.

Man Nương, những buổi chiều từ hai giờ đến bốn giờ tôi gọi em như vậy, từ hai giờ đến bốn giờ nắng quái ác tôi chỉ có một chiếc quạt ba mươi nhăm đồng cực kỳ tế nhị muốn đặt kiểu gì nó cũng tự xoay mặt vào tường, hơn nữa từ hai giờ đến bốn giờ thành phố chưa có điện. Tôi đóng tất cả cửa sổ, mong ánh sáng cũng được tế nhị như cái quạt. Vì sao? Man Nương, em và tôi chúng ta không phải nhân vật chính trong tiểu thuyết bán chạy nhất. Ðiều đó đã rõ ràng. Tôi là một người đàn ông chỉ có chiều cao là chiều cao không gỡ lại được gì. Khẳng khiu, nhan nhản xương, đốt nọ đốt kia, nhiều tới mức chính tôi cũng chẳng buồn xem chúng có được một hài hoà trật tự nào đó chăng. Chúng không có. Em đã nhìn thấy. Em còn nhìn thấy chỗ khuỷu tay tôi chỗ bẹn chỗ hai tai chảy xuống toàn là nhăn nhó. Còn chỗ ấy là một cục xám nâu thảm hại không đáng một cái liếc mắt của trường phái nạ giòng âm thầm từng trải. Ngực thì mỏng tanh. Móng tay móng chân không cắt theo đường lối. Quần áo tầm thường. Người đàn ông này cũng không tỏa hương thèm khát ở môi ở các ngón tay dù ngón run run rờ trên em. Run run thật. Vì làm sao tôi tin được đây là không gian ái tình. Tôi cũng đã nhìn thấy em không phải một trang mỹ nữ với đùi dài thẳng tắp với ngực vênh vểnh và tóc xõa xõa. Man nương, em chẳng có gì giống thế. Ðã bao lần em đứng trước gương không biết nên trách khuôn mặt hay trách mái tóc hai thứ nhất định không cùng êkíp. Rồi cả hai lại hoàn toàn độc lập với những gì còn lại. Ðã bao lần em gắng thu xếp một tư thế lý tưởng nào đó lúc thì giấu giếm ngực lúc xua đuổi hai cái xương chậu và chủ yếu là thủ tiêu những đường cong ngược, ôi Man Nương!

Em úp mặt vào mặt tôi. Chúng mình không biết hôn một cách chuyên nghiệp. Tôi nghe nói người ta dùng lưỡi tách hai hàm răng. Em hẳn cũng nghe nói người ta xoay nghiêng mặt một góc bốn mươi lăm độ.

Nghe nói phải từ từ gỡ hai khuy áo trên. Phải sững sờ vài giây trước điều kỳ diệu thấp thoáng rồi có hai cách, hoặc vừa dịu dàng cúi xuống đặt môi vừa khe khẽ ngắm như thể đấy làm bằng pha lê bằng sứ Tàu bằng ngọc lan bằng hai giọt sương khổng lồ, hoặc tay phải bao giờ cũng là tay phải có một nhà văn đã nói về nỗi bất hạnh của những kẻ thuận tay trái cuống cuồng mơn nắn vò xé từ bên này qua bên kia từ bên kia qua bên này như thể chẳng kịp như thể nó sắp đột ngột vượt lên thách thức như một dải Hoàng Liên Sơn hay sắp biến mất sau trận động đất, cách hai là cách như dại cách một là cách như ngây. Còn em, em phải cong người ra phía sau cong mãi cong mãi con tôm của tôi chiếc lạt của tôi. Tôi mãi muốn làm mái vòm linh động rủ theo em. Che cái nắng quái ác cái nắng thiếu hẳn đức tế nhị.

Nhưng nghe nói phải diễn biến tiếp.

Bây giờ cũng có hai cách.

Cách một tôi vẫn áo quần nguyên nhè nhẹ trải em ra gấm của tôi vóc của tôi có hai con mắt và một ngón tay. Em thì mắt khép đùi khép còn lại lồ lộ run từng cơn thụ động. Cho đến khi em phải lật mình sang nghiêng, e lệ dốc thèm muốn xuống một bên lườn, một nửa sổ xương sườn thấp thỏm. Tôi mới liếm phơn phớt hai vành tai làm bằng nhung the và hai nhũ đầu có mùi táo tàu. Ðừng anh làm gì, em phải nói với khăn trải giường như thế câu ấy là bắt buộc. Nếu không chúng ta là phường đồi trụy. Một câu nói có sứ mệnh tổng vệ sinh tích cực thân thể xú uế của chúng ta. Rồi chúng ta lại bốc mùi đã khử trùng của hành lang bệnh viện.

Cách hai nghe nói phải oanh liệt hơn. Như thể hai dòng sông đã sốt ruột chảy và chảy qua bao nhiêu phong cảnh qua những bè gỗ thả những áo quần giặt đùm đụp những đập thủy điện xây vội những vô bê tần ngần, để bây giờ đổ ập vào nhau. Không có tôi trước hay em trước. Không có sĩ diện và những chùm tiết hạnh khả phong treo hoài phòng khách. Tôi phải ồn ào giải phóng em khỏi lớp trong lớp ngoài lớp lịch sự lớp văn minh giải phóng em khỏi lòng tự trọng quá sâu sắc. Tất cả sẽ rơi là tà hoặc cuộn thành mả thành đụn vô chủ như trên mặt trăng. Rất gợi cảm. Rồi tôi cũng hùng hổ lộn vèo qua đầu chiếc sơ mi trong khi một tay lần này tay trái vẫn giữ em. Dòng sông của tôi đừng chảy ra biển. Rồi chúng ta phải gầm gừ. Ở cách hai này gầm gừ là bắt buộc. Lẽ ra tôi dùng thêm từ rên rỉ. Nhưng trong tai tôi từ ấy xấu xí như chiếc cà vạt phải đeo đúng cách vào các dịp nào đó. Em không có cơ hội nói một câu gì vì tôi bịt kín miệng em tôi lấp hết các cửa ngõ ngay từ đầu tôi ào ào đánh phá bằng nhiều tốc độ vừa đánh vừa kìm. Cứ như ý tôi thì thành lũy này cho phép trọn vẹn hai tiếng đồng hồ từ hai giờ đến bốn giờ. Cho đến khi mỗi đứa đều băng qua điểm ích kỷ tuyệt vời chỉ còn đủ sức thán phục nhau bằng cách thiếp đi năm phút trong khi tay nắm tay nhau. Nếu không chúng ta là phường bạc bẽo.

Vẫn hoặc là như dại hoặc như ngây.

Nhưng đã xác định, tôi và em chúng ta không ở trong tiểu thuyết bán chạy nhất. Nghe nói thì thế đấy. Nghe nói thì người ta yêu nhau cứ như thế một sự kiện. Cứ như thể tiệc tùng. Cứ như thể Niết Bàn. Tôi không có ý chống lại các superlatives như hồi vị thành niên, nhưng đã từng lên khỏi một vài tiệc lớn nơi quý ông quý bà mỗi người một chiếc ly trong tay xoay hoay trình bày một phong độ. Tôi đã quẳng chiếc ly của mình vào một lùm cây gần nhất rồi chuồn. Và cũng từng chuồn khỏi một vài Niết Bàn nơi các quý vị nâu sồng lườm nguýt nhau vì xôi oản và chứng chỉ phong di tích lịch sử. Ðã được xếp hạng.

Nghĩa là tôi rất yên tâm vì những buổi chiều màu xanh lơ ấy không giống như nghe nói.
Giống làm sao được. Tôi cứ nhìn kỹ vào cuộc sống của mình, soi đi soi lại, như tự nghiện, như rắp tâm viết hồi ký, thì thấy rõ. Không có sự kiện đáng bàn tít lớn nào xảy ra với tôi. Hồi nhỏ chắc tôi cũng đã lên sởi, đã mấy lần gãy tay và mắc chứng táo bón, chứng bỏ học, chứng lười đánh răng. Tất cả những chuyện đó thật đáng yêu nhưng chúng chẳng cho phép tôi thành chú bé khác thường. Tôi cũng đã là cái giá áo cho những trang phục hiếu chiến nhất là suốt một tuổi vị thành niên. Hồi ấy mỗi ngày tôi búng ngón tay và nhổ nước miếng mấy trăm lần. Từng cái lông chân của thiên hạ đều khiến tôi giận dữ và kinh tởm. Sau khi thấy thế chỉ tổ cho bà con khu phố được giải trí không mất tiền, tôi chuyển qua trầm ngâm. Ngay từ hồi ấy tôi đã hiểu thấu đáo ý nghĩa của việc lặng ngồi nhấm nháp một tách trà ở ngã tư Hòa Mã, nơi cứ hai tuần tàu điện lại chẹt chết ai đó. Ngay từ hồi ấy tôi đã tập dượt những ý nghĩ bao quát về số phận. Tôi nghĩ ngợi về sự cẩu thả không thể tin được của con người trong cái cách họ im im đóng cửa cãi lộn hoặc an ủi nhau tất cả thường diễn ra quanh mâm cơm người này gắp thêm một miếng cho người kia người khác thì hất nước mắm ra chiếu, trong cái cách họ lê dép đi ra đường hoặc dính chặt vào yên xe đạp, trong cái cách họ chào nhau bằng những câu xoi mói, họ vén quần đái giữa phố một cách khiêu dâm, họ ngồi chồm hổm ở khắp mọi nơi như những con khỉ vui sống, họ tỏ tình không ý nhị gì cho lắm, họ sực nức mùi cá biển cắt ô toàn thành phố trong cùng một ngày. Tôi nghĩ ngợi rất nhiều về tương lai. Tương lai khi ấy đối với tôi vẫn còn là ngôi sao treo khuất ở đâu đó. Tôi cũng bỏ công lên đường tìm kiếm những kẻ giống mình, nghĩa là những kẻ trầm tư chĩa mắt vào cuộc đời mà họ chưa từng sống. Nhưng đấy là nhận định bây giờ. Thưở ấy tất nhiên tôi lang thang đi tìm tri âm như một kẻ đã sống quá đủ kể cả đời sống tình ái. Có một cô tên Lan hơn tôi mấy tuổi chịu trách nhiệm về điều đó. Chúng tôi ngồi ở công viên Pasteur rồi chạy tuốt lên đường Lê Phụng Hiếu trốn công an và hai dân vệ. Cuối cùng ở con dốc gần lò mổ tôi mới biết cô nàng là nạn nhân của bệnh đậu mùa và hôi rình ở miệng ở nách còn những chỗ khác tôi hoàn toàn lú lẫn. Thế là quá đủ. Tôi cặp kè sống chết với Vũ và Lâm. Vũ là một đứa lẻo khoẻo thích đội mũ phớt biết kéo vĩ cầm xuất thân giáo sư cả bố lẫn mẹ. Trên thế gian này không có ai đáng cho nó nói chuyện dù chỉ là câu thế nào khỏe chứ. Vì thế sự trầm ngâm của tôi là hợp cách. Lâm lại là hình ảnh của rất muốn dùng bạo lực. Vì lý do tổng quát, nó bị ám ảnh bởi ý nghĩ rằng chỉ riêng sự có mặt của nó trên đường phố đã đủ là lời tuyên án trực tiếp nhất nếu không muốn nói là sự khủng bố đầy hân hoan với tất cả những gì còn lại, nó với bộ râu quai nón tương lai với cặp mắt chứa chan tình cảm và đôi môi cố mím để khỏi mếu mếu cười cười. Rút cục chúng tôi cũng chỉ là một bộ ba phổ biến bao giờ người ta cũng ưa chuộng con số ba. Làm như nhân ba thì phấn chấn hơn nhân bốn. Tất cả những chuyện ấy cũng thật đáng yêu thật đáng nhớ lại kể lại với gia thêm một chút bột canh Việt Trì. Nhưng sòng phẳng mà nói những sóng gió tuổi choai choai ấy đến một lúc nào đó bỗng nhiên đi đâu hết. Tôi chẳng biết bây giờ Vũ đã đội chiếc mũ phớt bao nhiêu trong cuộc đời. Lâm đã lầm bầm nguyền ruả bao nhiêu lưỡi dao cạo. Một ngày nào đó gần đây tôi chợt nhìn thấy Vũ dắt chiếc một linh ba mặt mũi đầy tự trọng kiểu trí thức thuộc địa và theo sau một quãng nghi binh là một nàng đeo kính cố tách khỏi môi trường. Tóc nàng để rất dụng ý. Khóe miệng thì chán chường căng thẳng. Những phụ nữ hạng siêu việt này chỉ có một mục đích trong cuộc đời là săn tìm một người đàn ông có thể hiểu mình được. Họ quả là không đơn giản chút nào. Tôi mừng cho Vũ từ đằng sau. Thế mà nó đã tìm được ai đó đáng cho nó nói chuyện. Thế mà nó trưởng thành, đã có một đời sống xã hội thật rồi cứ nhìn cách nó chọn xe pháo thì biết. Còn Lâm đôi ba lần lướt qua ngay sát mũi tôi nhưng tôi chẳng kịp đánh hơi xem nó là ai. Mà tôi chắc cũng không dậy mùi VIP khiến nó phải miễn cưỡng ngoảnh lại. Nó đã quệt vỡ cái đèn xi-nhan bên trái của tôi để lách lên chui qua chiếc chắn tàu ở đầu đường Khâm Thiên, nó tỏ ra biết quý thời gian ở tình huống chắn tàu như phần lớn người Hà Nội hiện đại và cũng giống như phần lớn người Hà Nội hiện đại nó không xin lỗi. Thế cũng là một trưởng thành.

Man Nương, chẳng bao giờ em cật vấn tôi tôi cật vấn em xem chúng ta có đáng một hàng tít lớn nào không. Cứ thử nghĩ xem khi người ta đẹp khi người ta cường tráng người ta nổi tiếng và giàu có mà lại còn yêu nhau và yêu nhau hợp đạo lý thì có gì mà nói nữa. Hoặc khi người ta bị xô vào nhau như Chí Phèo Thị Nở thì cũng chỉ cần nói một lần trong sách vở là đủ. Chúng ta chẳng có gì giống thế.

Tôi rất mừng thấy em không phải hạng phụ nữ siêu việt như trên vì tôi không thích là mục đích của đời em. Nếu như thế tôi sẽ bứt rứt tôi sẽ gồng lên và một lúc nào đó cái không gian ái tình màu xanh lơ nóng hầm hập trơ trụi của chúng mình dứt khoát sẽ biến thành vũ đài. Tôi sẽ vung vẩy hò hét ở đó trên cơ sở cặp mắt sáng rực của em. Không, vì tôi biết tới gần giây phút sung sướng thực nhất có một màn mây mỏng đùng đục kéo qua mắt em, trông em đau đớn thất thần như trong cơn vượt cạn, rồi ở cái điểm ích kỷ tuyệt vời ấy em lờ đờ nhắm mắt khẽ trào ra một hai giọt lệ, còn tôi thì khụt khịt như bị ngạt mũi. Theo thẩm mỹ riêng của tôi như thế đáng cảm động hơn vũ đài.

Tôi cũng rất mừng thấy em không phải hạng phụ nữ nổi loạn muộn mằn. Em không có một quá khứ dại dột nào để bây giờ phải cân bằng. Em cũng không hầm như chúng mình trong nhiệt độ cao của những tâm hồn bây giờ mớt biết bốc cháy. Em lại càng không xoa dịu lương tâm bằng cái cách phổ biến là vò xé nó. Không phức tạp, không riết róng, không ồn ào. Nếu cần nói về em, tôi luôn chỉ biết em không như thế nào. Cứ trử dần đi trử dần đi, có thể còn lại là em, ôi Man Nương!

Tôi thường hết lòng ngắm em vào lúc hai giờ năm phút và bốn giờ kém năm phút. Hai giờ năm phút em gỡ tóc ra và chải. Bốn giờ kém năm phút em chải và búi tóc lên. Bao giờ cũng là cái lược ấy, cũng nhựa tái sinh, cũng màu xanh lơ, bán rất nhiều ở các mẹt hàng xén ngoài chợ. Tôi không thể hình dung em với một cái lược khác. Ðến nỗi buổi chiều cuối cùng tôi đã hỏi xin em cái lược ấy. Em nhẹ nhàng bảo như thế có xúc phạm vợ anh không. Tôi cười trừ và bỏ ngay ý định. tôi không cho phép ai cho phép cái gì xúc phạm vợ tôi ngoài chính tôi. Nàng cũng biết thế và nàng không đau đớn quá mức cần thiết.

Ở khoảng giữa hai lần chải đầu, tất cả diễn ra đều đều, trật tự. Tôi đã nói rồi, không có sự kiện. Ðầu tiên em lơ đãng liếc qua một hai mẩu báo rơi chểnh mảng trên sàn tôi thường mua bánh mì kẹp trong giấy báo. Trong khi đó, tôi kiểm tra một lần nữa các cửa sổ rồi rót nước lọc cho vào cái nắp phích. Tôi tới ngồi bệt trên sàn cạnh em, quạt quạt bằng bìa tờ phụ san thể thao văn hóa. Có Madonna và Maradona. Chẳng bao giờ tôi đưa ra một nhận xét tích cực về áo quần và mùi hương của em vì với em tôi không nỡ nịnh. Em trang phục theo lối tổng thể không thay đổi nên mọi nhận xét về biến cách của chi tiết một cái cổ áo dăm ba cái cúc mấy đường chít chít lượn lượn đều vô ích. Chỉ có một lần em giắt thêm hoa ngọc lan trong nịt vú. Ðấy không còn là biến cách mà là một phá cách đàng hoàng. Nhưng chỉ một lần em không lặp lại chẳng hiểu vì sao tôi cũng không hỏi.

Rồi lượng chừng mẩu báo đã dẫn luận xong, tôi đỡ em nằm xuống, vẫn ngay trên sàn nhà chỉ thêm hai chiếc gối chứ chẳng giường chiếu khăn khiếc trải gì hết. Hai chiếc gối bọc cùng loại vải kê ô cùng một đường may như đôi quần đùi của tôi. Em sẽ không nói gì với khăn trải giường, phải rồi, đấy là một tất yếu. Trong cái ánh sáng khó tả đã được tôi dàn xếp trước, trên nền gạch vàng nhờ nhợ và từ góc nhìn chênh chếch xuống trông em thật tươi. Mi mắt sẫm hơn, vành môi rõ ràng hơn, gò má thanh thoát hơn. Tôi ôm em một lúc vừa ôm vừa quạt vẫn phẩy đi là Madonna phẩy về là Maradona. Ðược khoảng trăm cái tôi mỏi tay em cũng tự động nhích ra. Ðến lượt những câu chuyện bâng quơ. Có gì mới không em. Có gì mới không anh, hai câu hỏi và hai cái lắc đầu thế là hết năm phút. Ðấy là tốc độ sống bình thường, tôi biết có những người còn chậm hơn. Chúng ta đào đâu ra từ bốn giờ chiều hôm trước đến hai giờ chiều hôm sau những thông tin túi bụi. Tôi với em chúng ta thuộc loại chưa từng gửi đi đâu một bức điện khẩn. May lắm mỗi người trong chúng ta có được một hai quyết định tạm gọi là quan trọng trong cuộc đời. Trong cả cuộc đời, tôi muốn nhấn mạnh. Hai mươi hai tiếng đồng hồ chỉ vừa xoẳn cho ta tự nhiên già đi một chút không nhận thấy, tự nhiên quên đi một cái gì không rõ, tự nhiên ra ra vào vào thêm mấy lượt ở ngay cửa nhà ta mà thôi. Nghe thì chán nhưng thực ra tất cả những chuyện ấy cũng thật đáng yêu. Vì thế tôi vẫn đầy hứng khởi theo sát những chuyện không mới của em. Hôm nay con bé nhà em lại nhất định không chịu đi nhà trẻ. Hôm nay em gặp chị ấy chị ấy ở đầu chợ. Hôm lâu lắm không gặp trông có vẻ béo ra. Lý tưởng thẩm mỹ của em là béo tôi có thể hiểu được. Hôm nay hôm nay hôm nay. Tôi không có khả năng miêu tả cuộc đời mình giản dị sinh động như thế, nên lòng dâng tràn âu yếm. Và bắt đầu run run rờ trên em. Làm sao tôi tin được đây là không gian ái tình.

Em nhổm dậy, xoay lưng cởi áo, tôi cũng nhổm dậy xoay lưng. Bên nào ra bên ấy không có cảnh ngổn ngang vô chủ. Trung thành với truyền thống mảnh trong vẫn ở trong mảnh ngoài vẫn ở ngoài ngăn nắp trên sàn. Em không hề biết trên đời này có cái gọi là hiệu ứng đồ lót. Còn tôi cũng không hề biết cách nâng niu những thiên thể bé nhỏ ấy tôi sợ chúng tuột qua kẽ ngón tay. Rồi chúng ta cùng quay nhanh lại cùng trườn vội vào lòng nhau cùng nhìn sâu vào mắt nhau thết là mắt khỏi chạm vào những chỗ khác. Tay cũng thế môi cũng thế nói chung cái nào vào cái ấy rồi tất cả cùng trật tự đi tới đích, hoặc thỉnh thoảng cũng không đi tới đích. Tinh thần chung là không sáng tạo. Có thể tôi luôn tỏ ra sung sướng hơn tình cảm thực một chút. Có thể tôi tìm cách giấu giếm một vài cố gắng. Và có thể em một đôi lần cùng nhẫn nại nằm đó cho cái tình yêu thật kém điêu luyện này có chỗ mà đậu vào. Có thể như vậy. Ðấy không là những động tác giả. Ðấy chỉ là để thay thế những xin lỗi cám ơn tương kính như trong hội nghị mà chúng ta chẳng thể du dương cất lên.

Sau đó đến lượt em quạt, quạt mãi quạt mãi. Vài chục nghìn chiếc tôi đếm không chính xác vì lần nào cũng thể đúng lúc ấy hai nhành xanh một thứ cây nào đó tôi không bao giờ biết tên đột ngột lách qua một khe cửa sổ nhòm vào. Như một nụ cười hiền. Nhân chứng duy nhất đây, kẻ khích lệ duy nhất đấy. Tôi quên bẵng những đốt xương nhan nhản của mình, quên sự trầm tư, quên rằng bên cạnh tôi em đã thu xếp được một tư thế lý tưởng từ lâu; tôi nháy mắt và đánh lưỡi với một con thạch sùng treo lặng phắc trên trần: tôi ư ử trong cổ họng: Man nương ơi Man nương. Không bao giờ em biết tôi gọi em như thế.

Buổi chiều cuối cùng đợi em búi tóc xong tôi đã bẻ một trong hai nhành xanh ấy trao cho em. Em chớp chớp mắt ngạc nhiên rồi bỏ nó vào chiếc túi cán bộ thường đeo kéo phécmơtuya thật chặt. Một nửa nụ cười hiền nhàu nát theo em vượt qua lại một hành lang dài bếp dầu xô chậu và guốc dép vãi như kẹo…

Tôi định bụng đem theo nốt nhành xanh còn lại sớm hôm sau khi giã từ Hà Nộị Nhưng việc ra đi bận rộn khiến tôi quên đi mất. Căn phòng của tôi đã bán.

-----

 Bà Thụy Khuê bình.