CHIA TAY VÀ NẾU LÀ MÃI MÃI…

 

ThùyLinh

12Tháng 5, 2015 · 

CHIA TAY VÀ NẾU LÀ MÃI MÃI…

Mình nhớ như in buổi chiều xưa ấy… Nhớ đến cặn kẽ vạt nắng chênh chếch bên hiên chùa đã nhạt màu.

Khi ấy cơ quan mình xây dựng trụ sở mới nên tụi mình mượn tạm ngôi chùa gần ga Trần Quí Cáp để làm việc. Không hiểu sao bữa ấy cơ quan vắng lặng, chỉ còn duy nhất mình. Ngồi vẩn vơ không biết làm gì? Cũng chả biết đi chơi đâu? Bỗng dưng nhớ tới một cậu bé sống cô đơn đã từng gặp trước đây…Cảm giác nó với mình có chút gì đó đáng chia sẻ…

Và, mình cầm bút viết. Viết mê mải. Thêm mấy ngày hôm sau. Mình không biết gọi đó là cái gì? Như là nhật kí. Và sau đó cất đi… Vài tháng sau, có một nhà thơ quen hỏi han chuyện viết lách. Một con bé ranh mới ra trường, làm báo tay ngang, viết dăm ba bài báo vớ vẩn thì có gì mà khoe… Chỉ ngồi cười. Anh ấy gặng mãi. Chả hiểu sao cứ gặng mình chuyện viết lách? Rồi bẽn lẽn đưa anh ấy xem vài trang nhật kí… Rồi anh ấy khen, khen loạn lên làm mình xấu hổ… Xấu hổ nhất khi anh ấy gọi đó là truyện ngắn. Đến lúc đó chưa khi nào mình nghĩ về văn chương và con đường cầm bút…

Đúng lúc đang có cuộc thi truyện ngắn ở báo Văn nghệ, nhà thơ mạn phép mình gửi truyện ngắn đó đi thi. Rồi được giải cao nhất. Rồi ầm ĩ nỉ non… Mình trốn biệt các cuộc hẹn gặp của các đàn anh, đàn chị. Cũng chỉ vì tính ngại ngùng, hay mắc cỡ.

Mình nhớ rất rõ chiều hôm nhận giải, một mình đạp xe từ báo Văn nghệ về nhà. Tay vẫn cầm bông hoa hồng chả nhớ ai tặng, vừa nhọc nhằn đạp xe và khóc. Tự dưng khóc và buồn ghê gớm. Chả biết sao nữa? Rất tự nhiên, không căn cớ. Một ý nghĩ vụt qua, dừng lại tâm trí, rồi nặng dần, rớt vào tim: cơ sự nào mình bị đẩy đến nông nỗi này? Tại sao lại đưa nhật kí đó cho anh bạn nhà thơ xem? Cứ dằn vặt mình như vậy...

Gần về đến nhà mình dừng xe lại, ngẫm nghĩ. Tại sao lại khóc, lại buồn đến thế này? Mang máng rằng, cuộc đời mình bẻ lái sang một ngả khác. Linh cảm những buồn phiền, mệt mỏi, nằng nề… Tựa như bị đặt lên lưng hổ khi chưa hề sẵn sàng.

Và cho đến lúc này, mình luôn để cuộc sống của mình lặng trôi theo cảm xúc, gạt bỏ mọi cố gắng, trách nhiệm trong bất cứ việc gì, nhất là viết văn – theo đúng linh cảm mách bảo thủa còn ngây thơ, trong sáng lắm. Nhất định không để văn chương trở thành gánh nặng, hay là cứu cánh, hoặc giả nhận lấy thiên chức lớn lao… ám vào cuộc đời mình. Mình không muốn chất lên đó cây thập giá của những nghĩa vụ to lớn, của những giá trị văn nhân chói sáng như là tấm gương với người đời... Mình yêu nó nhưng nó cũng chỉ như rất nhiều việc khác trong đời mà mình sẽ làm, thích làm, hoặc sẽ bỏ khi không còn đam mê nữa. Những cuộc rong chơi chữ nghĩa phải luôn là những cuộc vui đầy khoái cảm, tình thân, những tự tình hoàn toàn cá nhân…

Ở công sở, tổ chức duy nhất mình dự họp là công đoàn, ngoài những buổi họp chuyên môn. Hội NV cũng vậy. Với mình không có quan niệm xấu tốt về hội này, mà chỉ là cần hay không cần với mình? Mà cái sự cần hay không lại hoàn toàn do tính cách, chứ chả có gì lớn lao hết. Tính mình ngại chỗ đông người, ngại làm quen, ngại ồn ào, rất sợ vị trí nổi bật giữa đám đông… bởi vốn là đứa e dè, hay mắc cỡ, ngại ngùng. Từ khi vào hội NV chưa khi nào mình tham gia bất cứ hoạt động nào của hội. Một hội viên như mình kể cũng là bất nhã, bất kính…

Mình hay thích một mình. Thích làm việc trong tĩnh lặng nhịp thở. Thích chìm vào những suy tư viển vông. Thích mơ mộng đắm đuối cá nhân. Cả thế giới trong một căn phòng nhiều ngày cũng không hề gì... Và rất nhiều lần mọi tổ chức, hội đoàn, đám đông làm mình thấy gò bó.

Vậy sao mình lại đến với Ban vận động Văn đoàn Độc lập? Đơn giản vì đó là vẻ đẹp cuộc sống. Những lối mòn, sự sáo rỗng, những ép uổng, bạc nhược, ganh đua, tị hiềm, giành giật, những nhân danh đầy ích kỉ, lành lùng, vô cảm… đã là gương mặt văn nhân thời đại. Nhiều người cầm bút muốn bứt phá khỏi con đường đó. Có thể họ cũng không làm được gì vĩ đại, hữu ích hơn, nhưng ít ra cũng không làm bản thân tồi tệ thêm nữa. Nếu cuộc sống bỏ những tù đọng, độc đoán, xấu xa để rẽ sang ngả khác, dù có thể chưa rành rẽ phía trước là cái gì, ra sao, nhưng sự mạo hiểm của nó đã bật ra một vẻ đẹp chưa hề có trước đó...

Mình thích được phiêu lưu, thách đố trước nhiều ngả rẽ như vậy trong cuộc sống. Vì con người luôn phải (bị) đặt trước sự lựa chọn, không còn cách nào khác. Với lựa chọn của mình, con người sẽ sống có ý thức hơn. Và con người sẽ trưởng thành. Và con người sẽ có tự do...

Ước ao Văn đoàn độc lập sẽ được khai sinh trọn vẹn. Như là sẽ có nhiều chính đảng chính trị khác ra đời. Nhiều hội nhóm xã hội dân sự, công đoàn độc lập của công nhân… sẽ được thành lập trên ý nguyện thành thực, sáng suốt. Bởi nó sẽ là sức sống mãnh liệt của cuộc đời...

Chỗ yêu thích của mình khi đó chắc chắn vẫn là những góc tôi tối thiếu sáng. Là cuối những chặng đường thưa vắng hoe hoắt. Là những vạt đồi nhạt nắng xiên khoai. Là những đỉnh núi âm u sương mù... Có khi là những am cốc tịch mịch nơi rừng thẳm...

Và cũng chưa bao giờ mình bắt bản thân làm một việc mà mình không thích…

PS: Hôm nay mình hơi nhiều lời về bản thân, một việc chưa từng. Mong bạn bè thông cảm. Vì có một câu thơ mình yêu thích thế này: “Chia tay và nếu là mãi mãi/ Thì một lần xin mãi mãi chia tay”. Bức hình cũ kỉ niệm năm tháng đầu tiên đến với văn chương…

Bóng câu qua cửa sổ

 

Bóng câu qua cửa sổ

Truyện ngắn Thùy Linh

Bà nói với anh chàng lái tắc xi lầm lì dừng ở ngã tư thứ nhất. Còn phải qua một ngã tư nữa mới tới đầu phố.

Bà lững thững mộng du giữa đám xe máy chạy như thác sầm sập đổ theo các lòng đường. Loay hoay mất hai chặng đèn đỏ bà mới vượt qua ngã tư để sang đầu phố.

Bà dừng lại khẽ đẩy cặp kính lên cao, trải ánh mắt dài theo dọc phố. Vẫn là con phố có lòng đường nhỏ và thăm thẳm. Vẫn là bầu trời xám chì bị những tia nắng vàng nhạt xé rách một khoảng tròn như một cái giếng tràn trề ánh sáng. Bầu trời đó, mặt đất này... Bao năm qua dường vẫn còn đây. Như có một sức nóng từ ánh dương chói qua lớp mây xám tạt ngang, khiến bờ mi nóng rực làm làn nước mỏng dâng lên. Trong bóng nước ấy hiện lên một con phố nhỏ buồn heo hút thưa thớt nhà. Dọc hai bên phố là hai hàng bàng. Vào tháng giêng hai búp bàng bắt đầu trổ ra, cuộn tròn như cái kén màu xanh cốm. Phải đợi rét nàng Bân đổ về lá bàng mới từ từ xòe ra hứng những hạt mưa li ti. Những chiếc lá bàng xanh biếc lóng lánh và đầy vẻ khát khao.

Sang tháng tư khi nắng mới bừng lên thì tán bàng đã phủ kín lối nhỏ hè đường và xòa cả ra lòng đường. Chớm thu heo may về lá bàng lần lượt rời bỏ để lại đám cành khô khẳng khiu đứng cô lẻ trong mưa phùn gió bấc. Cứ nhìn màu chuyển trên các tán bàng để biết mùa đến mùa đi...

Gió Mưa Gửi Lại

Nhà văn Thùy Linh

Gió Mưa Gửi Lại

Truyện ngắn Thùy Linh

- Anh về đi! Chị giục, xiết chặt chiếc khăn dạ quàng trên vai vào người.

- Đứng với anh thêm một lúc nữa.

Đôi chân bồn chồn đổi chỗ. Lúng túng anh đút tay vào túi áo khoác mầu khói, lấy ra bao thuốc lá, hai ngón tay thon mảnh nhón lấy một điếu. Rồi kẹp chiếc bật lửa zippo giữa hai ngón tay, ngón trỏ bật nắp một cách điệu nghệ, liền sau tiếng tách nho nhỏ, một nụ hoa lửa bùng lên.

- Có lẽ ta về thôi. Em thấy lạnh rồi.

Chị quay mặt đi và nói.

- Thế cũng được.

Vừa bước thì anh túm lấy vai chị giữ lại, ghé sát mặt vào chị hỏi:

- Em không giận anh chứ?

Chị cười không thành tiếng rồi khẽ lắc vai khỏi tay anh, bước đi mà không hề ngoái lại.

Cuối cùng cuộc chia tay mà anh rào đón hơn một tháng trước diễn ra êm ả và bình thản. Hay ít ra chị cảm thấy lòng mình như vậy.

Một giờ sau chị mới về nhà. Căn nhà tối om chìm trong khu vườn cây um tùm cây cối đen đặc như một khối thạch lớn. Chị bật đèn và bước vào phòng khách. Trên chiếc bàn giữa bộ salon vải gai thô quây tròn vẫn còn hai ly cà phê. Một ly chỉ còn vệt nâu đen tròn bằng đồng xu cạn khô bám chặt nguyên dưới đáy. Ly kia của chị vẫn còn nguyên. Lúc nãy mải lắng nghe anh nói, đúng hơn là mải lắng nghe lòng mình mà chị bỏ quên. Giờ nó lạnh ngắt và dường như đông cứng thành cục mực tầu. Chị vào bếp lấy chai rum và lon soda tự pha cho mình một ly cocktail. Chị pha cocktail tuyệt ngon. Bí quyết ấy chị học được ở một người đàn bà Grudia mà chị từng quen, sau hơn một năm tạo dựng lòng mến thương giữa họ. Cũng nhờ những ly cocktail tuyệt ngon ấy mà bà ta đã nhốt anh chàng Cuba cao to đẹp trai kém mình gần hai chục tuổi trong chiếc túi tình yêu mà bà ta huyễn hoặc khâu nên khiến nó tỏa hương nồng nàn của rum Lahavan. Khi cocktail tràn khỏi miệng túi thì cũng là lúc anh chàng kia nhẩy ra, để lại nỗi oán hận trĩu nặng gần bẩy chục kilo chồm chồm dọc hành lang ký túc xá vào đêm khuya mỗi khi có ai đó đi ngang qua và chót hỏi về anh chàng kia.

 

Nhà văn Thùy Linh

Mặt trời bé con của tôi

Truyện ngắn Thùy Linh

Tôi gặp cậu bé Nguyên lần đầu tiên ở nhà một người bạn. Tối hôm ấy đến chơi nhà Hà, đứa bạn thân nhất hồi tôi còn là sinh viên, thấy Hà đang ngồi chơi với một cậu thiếu niên mười bốn, mười lăm tuổi mặc bộ quần áo bộ đội rộng thùng thình.

Thuỳ Linh

Chẳng hiểu sao tôi bị chú bé ấy thu hút suốt buổi nói chuyện. Có lẽ tại đôi mắt! Đôi mắt như mượn của người lớn lắp vào khuôn mặt còn đầy lông tơ, trông dè dặt và buồn mênh mang. Khi nó cười, thì khuôn mặt bị biến dạng đi, còn vẫn không xua được ánh buồn. Lúc nó về, tôi hỏi Hà được biết, năm Nguyên lên tám tuổi thì bố mẹ bỏ nhau. Thằng anh 16 tuổi ở với bố, Nguyên ở với mẹ. Được nửa tháng, thằng anh nhớ em quá nên đến xin bố cho hai anh em cùng về ở với mẹ. Vài tháng sau, mẹ đi lấy chồng. Theo yêu cầu của người chồng mới, người mẹ bỏ hai đứa con để theo ông ta. Không chịu theo mẹ về với bố dượng, hai anh em tự kiếm sống ở với nhau. Năm Nguyên mười ba tuổi, anh cậu bị bắt đi tù vì tham gia mấy vụ ăn cắp trong nhà máy. Từ đó Nguyên sống một mình.

Hà kể đến đấy thì có khách. Khi về suốt dọc đường tôi cứ nghĩ về cậu bé đáng thương kia. Nhưng tình thương ấy cũng chỉ là cơn gió lạ tràn qua, khiến tôi có cảm giác se lạnh trong chốc lát nếu không có một buổi chiều...

Gần hết giờ làm, tôi xin phép trưởng phòng để đong gạo. Đầu tháng, lại sắp tết nên cửa hàng gạo khá đông. Trước tôi có khoảng bốn chục chỗ xếp lằng nhằng đủ thứ: bao tải, nón rách, gạch, làn... tôi ngao ngán xếp bao tải vào cuối hàng rồi lên trên đứng. Trước ô cửa bán người ta đứng túm tụm chẳng ra hàng lối. Ai ghi sổ xong phải lách mãi mới ra được chỗ lấy gạo. Tiếng cô bán hàng đang nói với người mua:

- Đong hết nhé, một cân gạo nếp, bảy cân gạo, năm cân mỳ, năm đồng tám.

- Chị cho em đong một nửa thôi - người mua là một chú bé.

- Hôm nay không có bao lẻ - Cô ta gắt gỏng.

- Dạ... nhưng... em không đủ tiền.

Hai bên đôi co, những người đứng phía sau nhao nhao:

- Đi đong gạo không mang đủ tiền thì làm sao?

- Thôi tránh ra cho người khác lên mua. Mấy ông bà phía trên xích lên cho, đừng để ai chen vào.

Chú bé không mua được gạo lách đám đông chui ra. Hóa ra là Nguyên. Mặt nó đỏ bừng, tay cầm cái bao tải bị rách mấy chỗ được buộc túm lại, giận dữ nhìn những người đứng sau vừa phản đối, nó lẩm bẩm câu gì đó rồi bỏ đi. Sau giây phút ngỡ ngàng, tôi chạy theo gọi giật lại:

- Nguyên, quay lại chị bảo.

Nhận ra tôi, đôi mắt dịu đi nó khẽ cười:

- Chị cũng đi đong gạo à!

- Em không mang đủ tiền hả? Chị có đây này, quay lại đong đi.

Nguyên lắc đầu, tôi nắm cánh tay nó lắc nhẹ:

- Tết đến nơi rồi, em còn định để đến hôm nào nữa?

- Dạ... - Nó ngập ngừng - Em hết tiền rồi... Vay chị lấy đâu mà trả. Em chẳng đong nữa đâu - Nó hất nhẹ tay tôi như giận dỗi, bỏ đi. Tôi đứng nhìn theo cái dáng lòng khòng trong bộ áo quần bộ đội rộng thùng thình ấy, cái đầu ngẩng cao vẻ bất cần, tôi chợt hiểu: Nguyên đã khước từ sự thương hại của tôi.

Người đàn bà của gió mưa

 

Người đàn bà của gió mưa

Phạm Ngọc Tiến- (Rút từ tập “Chân dung của ruợu”)

 

 

I

Nghiệp văn chương của tôi bắt đầu từ ruợu. Tôi đến với văn chương khá muộn, ba mươi tuổi mới viết truyện ngắn đầu tiên in ở báo “Người Hà Nội” năm 1985 nhưng ruợu thì đã phải đến chục năm thâm niên có lẻ. Tại sao lại bắt đầu từ rượu?  Hình như mỗi một nhà văn biết uống ruợu thì đó là động lực chủ yếu mà nguồn cơn chính là để giải tỏa sự bế tắc của mình. Với tôi cả ruợu và văn đều có tác dụng như nhau. Những ngày tháng đó dù đã cố thử nhiều nghề nhưng tôi không tài nào thích nghi nổi đành tìm đến văn chương trong một trạng thái tuyệt vọng đầy kích thích của…ruợu. Sau này khi ngày một trưởng thành lên trên con đường văn nghiệp, đến với bạn bè văn chương nghệ thuật thì tất thảy ruợu đều là chất xúc tác đưa tôi đến với họ và ngược lại. Trong số đó Thùy Linh là một người bạn đặc biệt.

 

Nhà văn Thùy Linh

Không chỉ là người bạn “ruợu” đàn bà duy nhất, người gây ảnh hưởng và cảm hứng sáng tạo từ truyện ngắn xúc động “Mặt trời bé con của tôi”, Thùy Linh còn là người có những tác động quyết định đến những ngả rẽ sự nghiệp của tôi ở cả văn lẫn ruợu. Lẽ đương nhiên đó là một “tửu đồ” chính hiệu. Thùy Linh là một “người đàn bà ruợu”, một người bạn chân thành, tôi phải cảm ơn số phận đã mang đến cho tôi sự may mắn không dễ gặp trên đời này.

 

Bây giờ, tôi và Linh đã có hơn chục năm gắn bó với nhau trong công việc làm phim ở Đài truyền hình Việt Nam. Hai người với một căn phòng cả ngày hè nóng nực hay tiết đông căm căm đều đóng cửa im ỉm, hoặc là những cái bóng lặng lẽ, hoặc náo nhiệt ồn ào đến tung trời nổ đất thì tôi và Linh vẫn vậy, một đàn ông, một đàn bà hầu như quên mất giới tính, tuổi tác, ngày này, tháng khác đằng đẵng cùng một công việc vun vén chăm chút cho những kịch bản phim đủ loại. Nhiều lúc tôi tự hỏi, điều gì đã gắn hai chúng tôi có thể làm chung một công việc với khoảng thời gian dài như vậy? Có lẽ đó là một cơ duyên thì phải. Bắt đầu từ truyện ngắn “Mặt trời bé con của tôi”.

 

Đó là năm 1985. Cuộc thi truyện ngắn báo Văn Nghệ khép lại có hậu bằng sự xuất hiện của một loạt tên tuổi văn chương sau này. Hồ Anh Thái và Thuỳ Linh là hai cái tên ấn tượng nhất lúc đó. Truyện của Linh đoạt giải nhất cuộc thi. Bấy giờ tôi mới tập tọc viết lách nên đọc gần như là đam mê văn chương duy nhất. Tôi đọc như điên như dại hầu như không bỏ sót bất cứ một cái truyện ngắn nào in ra. Phải công nhận lứa tác giả hồi đấy cho ra đời những truyện ngắn rất đỗi xinh xẻo không dữ dội như một loạt truyện ngắn đổi mới sau này (Tướng về hưu- Nguyễn Huy Thiệp, Bước qua lời nguyền- Tạ Duy Anh…) nhưng lại đầy ma lực vừa quyến rũ say đắm vừa nao nức tình người, tình đời. Khó quên được cảm giác khi đọc “Mặt trời bé con của tôi”, một câu chuyện hoàn hảo nhưng dung dị đến độ không thể dung dị hơn và tình người thì thấm đẫm từng câu từng chữ. Có một điều kỳ lạ ở tôi khi đọc truyện ngắn này, ngoài xúc cảm thông thường như những độc giả khác trong tôi xuất hiện thứ tư duy hình ảnh vô cùng sắc nét, điều mà rất lâu sau này khi đã làm công việc của một biên kịch thực thụ tôi vẫn phải khổ luyện mới duy trì được nó. Lúc ấy hiện ra trong khoé mắt nhoè lệ của tôi là hình hài cậu bé Nguyên và cô gái tác giả cô đơn nhân hậu. Hình thành trong tôi sự phân thân dữ dội, một nửa tôi là cậu bé Nguyên nghèo khó nhưng không cam chịu số phận, không chấp nhận sự hèn mọn gắng gượng vươn lên làm người tử tế, nửa khác tôi là cô gái giầu lòng trắc ẩn nhưng đơn độc cố bám víu vào cuộc đời đầy bất trắc để tồn tại. Cũng phải nói thêm bấy giờ sau gần chục năm rời áo lính tôi vẫn là thằng trai độc thân chất chưởng luôn dìm mình vào bể rượu chưa tìm ra được một phương kế mưu sinh khả dĩ đúng với những gì mình có. Những cảm giác của tôi cũng như thứ tư duy hình ảnh lạ lùng kia không ngờ lại là khởi đầu cho mối lương duyên giữa tôi và Linh suốt cả một thời gian dài sau đó. Không chỉ mình tôi, đạo diễn NSND Khải Hưng cũng tìm thấy mình trong truyện ngắn này. Ông đã làm bộ phim đầu tiên của mình (có lẽ đó cũng là bộ phim đầu tiên của công nghệ phim truyền hình Việt Nam) từ “Mặt trời bé con của tôi”. Cái duyên chứ không phải số phận đã run rủi chúng tôi đến với nhau chung lưng đấu cật nếm trải mọi vui buồn sướng khổ trong hành trình cam go của một chặng đường dài của cả đời lẫn nghề. Nhưng đó là chuyện sau này còn lúc đó…