Hiển thị các bài đăng có nhãn BÀI VIẾT. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn BÀI VIẾT. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 10 tháng 3, 2023

NHƯ LAI VÔ SỞ THUYẾT

 


NHƯ LAI VÔ SỞ THUYẾT

 Tác giả: Vũ Khắc Khoan


I.

1984.

Tuyết rơi từ vào khuya, mặt trời vừa mọc, tuyết đã ngập trắng vườn sau. Tôi đẩy thêm một khúc củi vào lò. Nhìn lửa bốc ngọn, nhớ lại mấy vần thơ cũ đã quên mất cả nguyên văn:

Chàng như mây mùa thu

Thiếp như khói trong lò

Cao thấp tuy có khác

Một thả cũng tuyệt mù

Đọc lại bài thơ rất nhỏ, từng chữ, từng vần. Rất nhỏ, đủ để một mình mình nghe. Cho đến khi lời thơ tan rã, ý thơ nhạt nhòa, cho đến khi trong tôi, về bài thơ, rớt lại chỉ còn một chút buâng khuâng không tên thì tôi lặng thinh đi vào cái buâng khuâng đó. Quanh một chữ. Tuyệt mù. Nghĩ đến một cánh chim thoáng trên mặt nước. Bóng chim, nước không lưu giữ. Chim đâu lưu giữ lại đường bay? Khói mây tan tác. Âm thanh, màu sắc cũng vậy. Cũng vậy, thiếp và chàng. Tất cả, một thả cũng tuyệt mù. Kể cả chữ và lời. Kinh và kệ.

*

Tôi hiểu tại sao những người lớn của nhân loại từ cổ thảy đều chỉ muốn nín thinh. Khổng Khưu, Lão Đam và Thích Ca Mâu Ni. Trời không nói, ta đâu muốn nói? Ta đâu có thuyết lời nào? Cái ta muốn nói, cái đó đâu có thể nói được? Cái đó, bất khả thuyết, bất khả tư nghị. Bất khả đạo.

Nói ra là bị kẹt.

Nhưng rồi Khổng Khưu vẫn nói, cả đời. Lão Đam thì nói đến 5.000 chữ Đạo Đức Kinh và Thích Ca Mâu Ni trong suốt 49 năm hoằng pháp, nguyên lời Đại Bát Nhã, đã nói ròng rã tới 22 năm.

Không nói cũng không xong.

*

Nói ra là bị kẹt

Không nói cũng không xong

Hai câu đầu một bài kệ của một Thiền sư Việt Nam sống giữa thế kỷ thứ 17, thiền sư Chân Nguyên. Hai câu kệ, một thế đứng chênh vênh giữa hai ngã hữu vô. Nói hay không nói? Chung cuộc, bài kệ đành phải chấm dứt bằng một nét chấm phá lửng lơ:

Vì anh đưa một nét

Đầu núi ánh dương hồng

Tôi duỗi thẳng chân, ngước mắt nhìn nắng sớm xuyên qua miếng băng bám nơi khung cửa, ánh nắng lung linh màu sắc cầu vồng. Tự hỏi nắng sớm đích thực màu gì? Xanh hay đỏ, tím hay vàng, hay là do tất cả màu sắc gặp gỡ mà thành? Nhưng có cuộc gặp gỡ nào kéo dài mãi mãi? Ánh dương đầu núi đâu giữ mãi màu hồng? Cái thế chênh vênh giữa hữu và vô đâu có thể đời đời tồn tại? Cái khó là nhập vào cái thế đó, không thỏa hiệp, mà vươn lên, và vượt qua. Từ cái phức tạp tìm về cái đơn thuần, tìm về cho tới cái khuôn mặt của chính mình khi mình chưa sinh, chưa thành. Ánh dương hồng khi chưa nhô lên khỏi đầu núi. Cái xôn xao nhú lên trong đêm sắp tàn. Cái đó.

Ngoài vườn tuyết rơi trắng và lạnh trong im sựng của trời và đất. Trong lò, củi nổ ròn tan, ngọn lửa thấp cao ấm màu hổ phách. Ngoài kia vắng lặng, trong tôi… vẫn chưa vắng lặng. Trong tôi, vẫn thấy rằng… chưa ổn. Đẩy thêm củi vào lò. Củi gỗ cây phong phơi nỏ từ vào thu, lửa như bốc ngọn từ lòng gỗ. Mộc trung sinh hỏa. Mộc tận hỏa toàn diệt. Lửa sinh trong lòng gỗ. Gỗ hết lửa không còn. Lửa không còn, nghĩa là… sao? Lửa sẽ biến thái tuy vẫn tồn tại hay cũng như khói và mây, lửa sẽ trở về, sẽ đi vào lòng Cái đó, tuyệt mù?

*

Cái đó, cái mà cho đến hôm nay, chưa một vị thiện tri thức, chưa một vị Bồ Tát nào mô tả được hình tướng, xác định được thể chất, cái đó có thể giản dị như mưa và nắng hiện hữu rất tự nhiên – mặt trời lại mọc lúc đêm tàn – nhưng cũng lại có thể vô cùng phức tạp, ẩn hiện vô lượng, với vô lượng danh hiệu, mỗi danh hiệu là một khía cạnh đặc thù. Chân Tâm, Diệu Tâm, Minh Tâm, Bồ Đề Tâm, Giác Tánh, Chân Như, Phật Tánh, Pháp Giới Tánh, Không Tánh, Như Lai Tạng Tánh, Bát Nhã… cái tột không, cái diệu sắc, cái bất khả tư nghị, cái rốt ráo cuối cùng… riêng với tôi, từ bỏ nước ra đi những nửa khuya tỉnh giấc, Cái đó – chính nó – đôi khi vẫn thấp thoáng trong tôi, hóa trang thành những lời tra vấn trớ trêu, nhưng tại sao ray rức lãng đãng quanh tôi, tưởng như dễ dàng nắm bắt, bỗng lại xa với, nhòa dần, biến hẳn, tuyệt mù. Trong đêm đen mạt pháp còn lại chỉ là những vết tích mờ mờ ghi lại trong Kinh và Kệ. Những vết tích như những dấu chỉ đường. Vô lượng nẻo đường, vô lượng phương tiện, tùy theo căn cơ của từng chúng sinh trong vô lượng chúng sinh, tùy theo từng cõi pháp. Nhưng cứu cánh chỉ là một. Cái đó.

Dõi theo cái đó “có cõi lấy ánh sáng của Phật làm phương tiện nói Pháp, có cõi lấy Bồ Tát làm phương tiện nói pháp, có cõi lấy bóng mát cây Bồ Đề làm phương tiện nói pháp, có cõi lấy hư không để nói pháp…”

Tôi đặt cuốn Duy Ma Cật xuống bên lò sưởi, nhồi thuốc vào tẩu, hít hơi thuốc đầu trong ngày. Hơi thuốc thơm tỏa ấm gian phòng. Bất giác tôi nghĩ đến một mùi hương lạ. Một mùi hương như một phương tiện nói pháp. Mùi hương cõi nước Chúng Hương. Trở lại cuốn Kinh: “Qua khỏi 42 số cát sông Hằng cõi Phật, có nước tên là Chúng Hương, đức Phật thị hiện nơi đó là đức Phật Hương Tích. Mùi hương nước đó so với mùi hương cõi trời, cõi người và cõi Phật ở 10 phương, nó thơm hơn hết. Đức Phật Hương Tích lấy mùi hương làm phương tiện để nói pháp. Chúng sinh cõi nước Chúng Hương nghe mùi hương mà ngộ đạo.”

Tôi hít dài một hơi thuốc. Đầy phổi. Hơi thuốc nghe như có pha trộn nhiều mùi hương cũ tôi tưởng đã phai, đã tuyệt mù. Mùi úa hoa Ngọc Lan, mùi ấm hoa Hồng, mùi ngái hoa Cau, mùi đạm hoa Sói, hoa Ngâu, mùi đắng hoa sấu nắng hè tháng sáu, mùi nồng hương đêm Dạ Lý. Và mùi ngát của nhang.

*

Ráng chiều miền đồi Bắc Việt đổ rộng một nền gạch Bát tràng. Gốc cau, gốc đại, ngọn cỏ kẽ tường, cánh hoa bèo tím ngắt bờ ao, tất cả lóe lên trong nắng muộn, tan vào mùi ngát của khói nhang. Nắng nhạt rồi tắt ngấm. Đất lẫn với trời. Từ bàng bạc sương khói dâng lên một cõi pháp thành hình, chúng sanh mộc mạc hiền lành chỉ có một phật hiệu để làm phật sự. Vọng ra từ đó mái chùa cong vát chữ đao, cổng tam quan thềm đá nhẵn lì – không phải là những ngôn từ hiểm trở Lăng Già, Bát Nhã, Pháp Hoa hay Viên Giác mà chỉ Phật hiệu đó, mà chỉ A Di Đà Phật, Nam Mô A Di Đà Phật. Có thế thôi, mỗi chiều ngày xưa Việt Nam. Có thế thôi, nhưng mỗi chiều bình thản vẫn trở về trên vầng trán hai sương một nắng những bà mẹ Việt Nam. Nén nhang đốt lên, khói nhang vẫn vươn cao và thẳng tắp. Như mây mùa thu, vẫn tuyệt mù. Như đã thuộc nằm lòng con đường trở về nơi đó, nơi mà Kinh và Kệ từ xưa vẫn hằng hướng tới. Nơi đó, tắt lời. Cõi đó rốt ráo vô ngôn, vắng lặng, lấy hư không mà làm phật sự. Một đóa sen giơ cao, một nụ cười đáp lại. Trong yên lặng. Cõi đó, chân kinh?

Cõi đó, chân kinh. Tôi được đó, đã có người. Trong số, người ta thường nhắc đến tên vị tổ thứ 28 dòng Thiên Tây Trúc là Bồ Đề Đạt Ma. Nhưng tại sao khi dời triền núi Hi Mã Lạp Sơn khi cập bến Quảng Châu, trong hành trang của Người vẫn còn một bộ Lăng Già? Tôi nghĩ rằng vào lúc đó, có thể trong tận cùng tâm thức, đôi khi người vẫn còn thấy gợn lên 108 lời tra vấn Đại Huệ và chỉ sau 9 năm diện bích nơi thâm sơn Thiếu Thất khi tuyên bố rằng kinh Lăng Già sau 5.000 năm, sẽ trở thành môn học danh tướng. Chỉ từ đó, Người mới dứt khoát với Kinh và Kệ, Người mới thực sự bước vào cõi đó, chân kinh.

*

Lăng Già là tên một ngọn núi nằm giữa biển Nam, nơi vua Dạ Thoa thỉnh Đức Phật lên thuyết pháp. Núi đó cao vời vợi nhìn xuống biển sâu, đá đứng thẳng như tường, trơn như mỡ, không có lối đi lên. Phải có phép thần thông, hoặc được Đức Phật sử dụng nội lực vô lượng giúp cho mới có thể tới được. Lời Phật nói Pháp truyền xa, rộng và sâu, vọng ra tới vô lượng số cõi Phật, được ghi lại bằng Phạn tự gọi là Kinh Lăng Già. Kinh này sau được thiền sư Cầu Na Bạt Đà La dịch ra Hán và đến thế kỷ thứ 20 thì chuyển sang Việt ngữ. Tự lời tiên tri của Bồ Đề Đạt Ma khoảng tiền bán thế kỷ thứ 6 đến nay, nhiều lần 500 năm qua, tôi giật mình tự hỏi cái mà đức Thế Tôn muốn dạy lại đỉnh Lăng Già – Cái đó – qua ba chặng đường chuyển ngữ từ Phạn qua Hán đến Việt không biết còn rớt lại chút nào trong những trang Kinh tôi đọc đêm qua. Hay còn lại chỉ là ngôn từ, chỉ là danh tướng?

*

Nghe tin Bồ Đề Đạt Ma cập bến Quảng Châu, Lương Võ Đế vội thỉnh Người đến kinh đô. Vua hỏi:

– Trẩm chép kinh xây chùa, độ Tăng, đúc chuông, tạc tượng. Có công đức gì không?

Người vắn tắt:

– Không.

Vua lặng thinh một lát lại hỏi :

– Đối diện Trẩm là ai vậy?

Người rằng:

– Không biết.

Cuộc đối thoại ngắn ngủi: Hai lần khẳng định và hai lần phủ định. Có, không. Nhà vua cố chấp. Bồ Đề Đạt Ma động lòng từ bi, mở ra một đường phương tiện. Không, Không công đức. Không có Bồ Đề Đạt Ma. Không có Trẩm. Không có gì hết. Ngay cả cái không tôi vừa đề cập. Hãy hiểu rằng rốt ráo, không cũng lại là không.

Nối nghiệp Lương Võ Đế, thái tử Chiêu Minh tiến thêm một bước vào sâu vết cũ. Giữa kinh đô, Chiêu Minh dựng một tòa lầu bằng đá gọi là Phân Kinh Thạch Đài, để sưu tầm, tập trung, nghiên cứu, kiểm kê, sắp xếp tàng trữ Kinh và Kệ. Phật giáo nghiễm nhiên được coi như quốc giáo. Số người xuất gia trong nước tăng lên gấp bội. Kinh sách xếp trên kệ đá Phân Kinh càng lúc càng nhiều. Mọi người đua nhau đi tìm kinh lạ. Những bậc trí thức hễ gặp nhau là lập tức thảo luận về Thiền, Bán già, Kiết Già, Kim Cương tọa, Hàng ma tọa, Kiết tường tọa, Tam muội ấn, là những danh từ cửa miệng mọi người. Không những Lăng Già, mà hầu như tất cả Kinh và Kệ lần lần trở thành những môn học danh tướng. Nghĩa Kinh phai nhạt. Ý Kinh tuyệt mù. Còn lại chỉ là một mớ ngôn ngữ tạm gọi là Kinh và Kệ giữa kinh đô, với ngày và tháng qua đi, một vài tảng đá xếp đống tạm gọi là Phân Kinh Thạch Đài. Miệng Phật nín thinh. Đêm mạt pháp bắt đầu.

*

Bất giác mấy câu Duy Ma trở lại trong tôi. Có cõi lấy mộng lấy huyễn… Tôi mở cuốn kinh đọc tiếp vừa đủ cho một mình nghe rõ. Từng chữ, từng câu. Có cõi lấy mộng, lấy huyễn, lấy vang, lấy bóng, lấy ảnh trong gương, lấy trăng dưới nước, lấy ánh nắng dợn ngoài trời để mà nói pháp. Tôi nhắc lại, như điệp khúc một bản tình ca, tôi nhắc lại ánh nắng dợn ngoài trời. Như một lời niệm Phật, tôi tưởng đến nắng một chiều thuở đó, nắng dợn trên đá Phân Kinh và nắng và đá – Tại sao không ? – Bỗng nhiên nói pháp. Với một người. Nguyễn Du.

*

Khoảng đầu thế kỷ 19, nhân một chuyến đi sứ sang Trung Quốc, Nguyễn Du có dịp đến thăm Phân Kinh Thạch Đài. Bấy giờ – trên 1.000 năm đã qua – đá đài tường, cỏ dại lấp lối đi, hoang vu hun hút hành lang vắng lặng. Trời ngã vào chiều. Nắng quái lung linh vách đá. Đâu rồi những vết Kinh xưa ? Lăng Già, Viên Giác, Bát Nhã, Kim Cương, Kim Cương… Ngã độc Kim Cương thiên biến linh.

Tôi nghe như vầy: một hôm tại nước Xá Vệ, Phật và 1.250 vị Đại tỳ kheo đều ở Tịnh Xá Kỳ Hoàn, trong vườn của Thái Tử Kỳ Đà và ông trưởng giả Cấp Cô Độc. Sắp đến giờ ngọ trai, Phật và chúng Tăng đều đắp y, mang bình bát vào thành Xá Vệ, theo thứ lớp khất thực. Khất thực xong, Phật và chúng Tăng đồng về tịnh xá để thọ trai. Sau khi họ trai xong, Phật xếp y, cất bình bát và rửa chân, rồi trải toa cụ, ngồi yên tĩnh. Khi đó, ở trong đại chúng ông Trưởng Lão Tu Bồ Đề đứng dậy, vén tay áo bên hữu, gối bên hữu quỳ xuống, chắp tay cung kính và bạch Phật rằng : – Hy hữu thay, đức Thế Tôn, nếu có người phát tâm Bồ Đề muốn cầu quả Phật, thì:

Làm sao hàng phục vọng tâm?

Làm sao an trụ chân tâm?

Hàng phục vọng tâm, an trụ chân tâm, hai niềm thắc mắc không riêng của ông Tu Bồ Đề, mà của toàn thể đại chúng thuở đó, chúng ta hôm nay, của Nguyễn Du, riêng Nguyễn Du một mình.

Ngã độc Kim Cương thiên biến linh.

1.000 lần hai niềm thắc mắc đó đặt ra. Và biết bao nhiêu lần nữa khi cuốn Kinh gấp lại. Đôi khi từ những ngôn từ tường đồng vách sắt dựng lên trong Kinh nghe cũng có vọng ra bên ngoài, lọt vào tâm thức Nguyễn Du một chút gì – như vậy, như vậy – tạm gọi là nghĩa của Kinh. Nhưng nghĩa đó chắc đâu đã là ý của người nói Kinh? Ý của đức Thế Tôn năm xưa đâu phải chỉ là như vậy, như vậy?

Ngã độc Kim Cương thiên biến linh

Lần thứ 1.000, không có Kinh. Chỉ có nắng chiều và đá tảng. Nắng dợn lên đá Phân Kinh. Và đá và nắng bỗng nhiên hội duyên nói pháp.

*

Thuở ấy nơi đây sầm uất lạ thường. Mái lầu cong cánh hoa sen, tiền đình hậu tạ, muôn hồng ngàn tía cỏ lạ hoa thơm, hồ nhân tạo đặt tên là biển Nam Hải, hòn giả sơn mệnh danh là núi Tu Di. Bên trong, phòng ốc nguy nga lộng lẫy ngăn nắp từng khu, mỗi khu một tên, khu Lăng Già, khu Viên Giác, khu Pháp Hoa, khu Bát Nhã, Kinh sách không thiếu một bộ, sử liệu ghi từng chi tiết từ đản sanh đức Thế Tôn đến ngày Người nhập Niết Bàn, từ ngày Người truyền y bát cho ông Ma Ha Ca Diếp, từng hành vi từng lời kệ của từng vị tổ, hành trạng kéo dài tới Bồ Đề Đạt Ma cập bến Quảng Châu.

Thuở đó, xa rồi. Chấm dứt. Giờ đây nắng tắt, đá mòn. Giờ đây chỉ còn một chút chập chờn. Trong đêm nghe như đã bắt đầu, lời Kinh âm u như vọng như chân, nghĩa Kinh ẩn ẩn hiện hiện, ánh lửa chài le lói bên sông lạ, ý Kinh tuyệt mù trong mộng và huyễn, là bọt nước mặt hồ trong cơn mưa ngâu, giọt sương chiều đọng lại, giọt sương mai tan đi. Vừa kịp thấy đó, chớp mắt không còn, mới nghe vẳng lên đã chìm vào sâu lặng, hay rồi lãng đãng nhạt nhòa, biết mà nói lên thì bất … khả thuyết. Thấy nghe hay chỉ là chập chờn cánh con bướm trắng trên luống cải xanh. Hay chỉ là một niềm khởi lên chập chờn sương khói, Nguyễn Du đã lọt vào khoảng mù khói tịch tịnh?

Kỳ trung áo chỉ đa bất minh

Bài Phân Kinh Thạch Đài giữa lòng đá vắng lặng không là một thú nhận nỗi bất lực của riêng Nguyễn Du trước những trang Kim Cương.

Bài lý Phân Kinh là một thú nhận nỗi bất lực của ngôn từ văn tự con người khi muốn nắm bắt cái chập chờn “áo chỉ” của cõi vô ngôn đó, bất khả tư nghị.

*

Tôi gắng nhớ lại bài thơ, lõm bõm. Dừng lại ở hai câu:

Ngã độc Kim Cương thiên biến linh

Kỳ trung áo chỉ đa bất minh.

Khá lâu. Buâng khuâng nghĩ đến niềm khắc khoải của người xưa tầm đạo. Làm sao hàng phục vọng tâm? Làm sao an trụ chân tâm?

Kim Cương đọc đến ngàn lần

Mà trong mờ ảo như gần như xa

Như gần như xa, nhưng vẫn ở đó, câu trả lời vẫn ở đó, từ thuở đó, nơi vườn Kỳ Thọ. Và bây giờ, vượt khỏi ngôn từ và văn tự, giữa Kim Lăng, vọng ra từ kẽ đá Phân Kinh, mờ mờ, ảo ảo, như gần như xa, có mà không, không như có, như mộng như ảo, như bọt nổi trên mặt nước, như chớp biển ngoài khơi, như bóng hình lãng đãng trong gương, như giọt sương đêm đọng lại, như giọt sương mai tan đi trên đầu ngọn cỏ, câu trả lời vẫn ở đó, câu trả lời đến thẳng với Nguyễn Du, trong hoang vu Phân Kinh Thạch Đài.

Này Tu Bồ Đề. Hãy nghe lời đá nói rằng:

Nhứt thiết hữu vi pháp

Như mộng huyễn, bào ảnh

Như lộ diệc như điển

Ưng tác như thị quán.

Tất cả, cái gì gọi lên cũng tạm gọi. Ngay cả hai chữ Kim Cương. Như Lai nói Kim Cương tức không phải Kim Cương, thế mới gọi là Kim Cương.

*

Phật nói Kinh Kim Cương tại 4 nơi, 16 hồi, trong khoảng 22 năm ròng. Lời Phật ghi lại dài tới 600 cuốn, chính danh là Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật Đa Kinh. Tóm tắt thành một cuốn gọi là Kinh Kim Cương.  Cuốn này cô đọng lại còn 260 chữ mệnh danh là Ma Ha Bát Nhã Ba la Mật Đa Tâm Kinh thường gọi là Tâm Kinh. 260 chữ dẫn đến một câu thần chú – “Yết đế yết đế ba la tăng yết đế Bồ Đề tát bà ha – Và câu thần chú dẫn thẳng vào cõi vô ngôn. Của Kinh Kim Cương. Không ai nghe pháp Kim Cương. Vọng Tâm? Chân Tâm? Đừng đặt vấn đề. Không có vọng, không có chân. Trong suốt 3 đời, không có cả Tâm. Đã tới cõi đó, Ba La Mật Đa. Cõi đó, chân Kinh. Cõi đó im sựng. Như đá, tạm gọi là đá. Phật đâu có thuyết lời nào?

 

II

Tịnh Liên lão ông với Khoan tôi vốn là chỗ thâm giao, lại là móng vuốt trong chốn thiền môn, mê đọc Kinh như lứa tuổi hai mươi mê đọc thư tình, gần đây, vì thương cho sự hoang rậm của lòng người xa nước, nên đã dốc lòng đem tất cả cái sở đắc của mình mà viết lời sớ giải mấy bộ Đại Thừa. Viết đến đâu hoằng bá đến đó và đều đều gởi đến Khoan tôi, với lời răn như rằng : này ông Vũ Khắc Khoan ơi, ông phải bớt đàn đúm với bọn lãng tử để dành thì giờ tu tỉnh mà đọc Kinh. Rằng :

– Này Vũ Khắc Khoan, ý ông thế nào? Giả sử có người đem 7 món báu chứa đầy cả đại thiên thế giới mà bố thí thì người đó có nhiều công đức hay không?

Tôi rằng:

– Thì nhiều.

Ông chỉ đợi có thế, tiếp ngay:

– Ấy thế mà còn thua một người chỉ thọ trì 4 câu kệ hay nhẩm thầm một đoạn Kinh. Biết không?

Biết rồi… nhưng khốn một nỗi, Khoan tôi căn cơ thô lậu, tâm thức lại hay lưu luyến tiếng tơ tiếng trúc, cho nên chân tuy đĩnh đạc bước thẳng mà vẫn thất tạt ngang vào nơi ca lâu tửu quán, giọng cất lên muốn bàn câu đạo lý vô tình vẫn họa cùng một điệu với tiếng cười hô hố của đám lãng tử sông hồ. Cũng do vậy mà bao nhiêu Kinh sách bạn vàng gởi đến, thảy đều được trịnh trọng xếp lên giá sách, giữ gìn cẩn thận. Thế thôi. Nhưng ngại đọc. Thản có miễn cưỡng mở ra thì cũng loáng thoáng mấy trang cho đến khi khựng lại trước những danh từ dựng lên chất ngất. Trước mặt, sau lưng, bên tả, bên hữu, trên đầu.

Như một hàng rào nhọn hoắt. Như một tấm lưới trùng trùng. Tôi choáng váng tìm định nghĩa. Tôi đặt vấn đề. Rút cuộc, cuốn Kinh từ giá sách được mở ra trên bàn đọc, lại trở về nguyên vị chỗ cũ, trên giá sách. Miệng phật lại nín thinh. Khoan tôi lại lầm lũi trở về cái thế giới chữ nghĩa cũ kỹ ngày xưa.

*

Bỗng một hôm tôi bắt gặp tôi ngẩn ngơ trước giá sách, đang lần giở mấy trang Lăng Nghiêm. Những trang đầu, những trang kể chuyện ông A Nan ngộ nạn.

Chuyện như vầy: Cách đây khoảng 2500 năm, có người em họ đức Thế Tôn là ông A Nan một sáng trước giờ thuyết pháp của đức Thế Tôn, mang bình bát và tâm bình đẳng đi vào từng thôn từng xóm, đến từng nhà để khất thực. Ông gặp một nữ tín đồ ngoại đạo tên là Ma Đăng Già. Người nữ này thấy ông bèn dùng huyễn thuật là thần chú của Ta Tỳ Ca La Tiên Phạm Thiên hãm ông trong phòng rồi lấy lời dịu ngọt để dụ dỗ ông. A Nan chắp tay niệm Phật, hướng về đức Thế Tôn cầu cứu. Lúc bấy giờ, Phật động tâm, không kịp thuyết pháp, lập tức trở về tịnh xá, ngồi vào thế Kiết Già. Từ nơi đảnh của Phật vụt phóng ra hào quang trăm báu. Trong mỗi đạo hào quang đều có thị hiện vô số thần Kim Cương đứng khắp hư không. Lời thần chú Lăng Nghiêm lập tức vang lên. Đức Thế Tôn phái ông Văn Thù đem thần chú đó đi cứu A Nan.

A Nan thoát nạn về đến chỗ Phật, cúi đầu kính lạy.

*

Tôi giở tiếp. Lời ông A Nan buồn tủi ăn năn:

– Bạch đức Thế Tôn, con từ hồi nào đến giờ có lòng ỷ lại. Con thường tự nhủ rằng con là em Phật, được Phật thương yêu, chắc chắn Phật sẽ ban cho thần thông trí huệ đạo quả Bồ đề nên chỉ học rộng nghe nhiều chẳng cần tu niệm. Không ngờ ai tu nấy chứng, mặc dầu con là em Phật, nếu không tu thì cũng bị đọa như ai, chẳng hàng phục được ngoại đạo mà còn bị cái nạn Ma Đăng Già… Cúi xin đức Thế Tôn mở cho con đường hướng phương tiện.

Lời Phật ân cần giảng giải, trong khi quở trách vẫn thương hại vỗ về. Rằng hỡi A Nan, ông tuy là người được tiếng học rộng nghe nhiều nhưng thật tình ông không hiểu chi cả. Và rằng người đời khen ông là bậc đa văn nhưng nếu ông chỉ chứa chất cái học suông và nghe suông đó mà không tu thì dầu ông có nhớ đến nghĩa lý nhiệm màu của 12 bộ Kinh 10 phương chư Phật, nhiều như số cát sông Hằng, cái nhớ đó cũng chẳng lợi chi cho ông cả, và rồi ra, ông sẽ lâm vào những tai nạn khác, tương tự như cái nạn Ma Đăng Già mà thôi.

Lời ông Văn. Thù là lời một vị trưởng tràng. Chính ông đã được đức Thế Tôn giao cho phép màu thần chú đi cứu A Nan. Lời ông răn dạy nghe có nghiêm nghị, hơn cả lời Phật. Ông rằng : A Nan, tôi đã vâng oai thần của Phật đem thần chú Lăng Nghiêm đến cứu nạn cho ông. Ông vẫn là người được tiếng thấy xa, nghe rộng, hay nhiều, biết lắm. Nhưng ông lười nhác. Ông không có tu. Ông chạy theo cái vọng phân biệt, nên ông dễ bị đọa lạc theo tà. Này ông A Nan, toàn thể cái thấy, nghe hay, biết của ông đều là hư huyễn. Nếu ông biết đem cái thấy, nghe, hay, biết đó xoay trở lại chính cái chân tánh của mình thì cái trí quang của ông trở lại tịch tịnh, ông sẽ thấy ba cõi sum la vạn tượng đều như hoa đốm giữa hư không, tất cả các pháp hiện tiền như việc chiêm bao. Nàng Ma Đăng Già sẽ cũng chỉ là một chúng sinh trong cõi mộng, nàng làm gì nổi ông? Cuốn Lăng Nghiêm gấp lại, hình ảnh A Nan dấy lên từ lời Kinh vẫn còn thấp thoáng trong tôi. Tôi nghĩ đến câu chuyện Ma Đăng Già. Tôi tưởng ông A Nan bị quở. Tôi không nghĩ sâu vào căn cơ nghiệp dĩ A Nan, tôi chỉ buâng khuâng quanh tâm trạng người em con chú con bác đó của đức Thế Tôn phát tâm xuất gia chỉ vì một nguyên nhân rất giản dị, rất “người”. Đức Thế Tôn rằng:

– Trong giáo pháp của ta, ông ngưỡng mộ cái gì mà phát tâm xuất gia?

Ông A Nan rất hồn nhiên:

– Vì thấy Phật có 32 tướng tốt đẹp lạ thường nên con sinh lòng hâm mộ mà phát tâm xuất gia.

Đêm hôm đó, quá nửa khuya tôi vẫn còn thức, tôi nghe từng đợt gió ngoài trời vật cành đu xuống mái hiên, cuốn Lăng Nghiêm tuy gấp kín nhưng đã từ giá sách tôi vào phòng ngủ, đặt cạnh đầu giường.

Vài ngày sau, tôi gặp ông A Nan cầm bát đi xin sữa cho đức Thế Tôn đang mắc bệnh. Tôi dõi theo mấy lời đối thoại giữa ông A Nan và ông Duy Ma Cật.

– Ê A Nan ! làm gì mà mang bát đứng đây sớm thế?

– Đức Thế Tôn hơi có bệnh, phải dùng sữa bò, nên tôi đến đây xin sữa.

– Thôi, thôi A Nan. Đừng để cho hàng ngoại đạo nghe thấy những lời phỉ báng đó. Họ sẽ cười vào mặt chúng ta. Họ sẽ rêu rao khắp nơi chốn rằng thế mà cũng đòi làm thầy, bệnh của mình không cứu nổi, lại còn chữa bệnh cho thiên hạ! Ông A Nan ơi, ông nên biết rằng thân Như Lai là thân Kim Cương, mọi ác đã dứt, toàn thể là lành, còn có bệnh gì, còn phiền não gì? Hãy im lặng mà đi khỏi nơi đây, A Nan!

Ông Duy Ma Cật nói như vậy, ông A Nan còn biết trả lời làm sao? Ông vừa thẹn vừa tủi nhưng vẫn đứng chờ xin sữa. Tất nhiên ông thừa hiểu rằng thị hiện ở cõi Ta Bà đủ 5 món trược đức Thế Tôn phải ứng ra việc bệnh để độ thoát chúng sinh. Nhưng… nói… để làm gì?

Tôi dõi theo hút A Nan. Tôi thấy ông sững sờ giữa pháp hội Am La.

– Bạch đức Thế Tôn sao nơi đây bỗng nhiên rộng rãi trang nghiêm, bỗng nhiên rực ánh vàng ròng, bỗng nhiên thơm ngát con chưa từng thấy?

– Bạch đức Thế Tôn, thế ra có thể lấy mùi hương để nói pháp sao?

Pháp hội Am La chấm dứt, tôi vẫn nhìn theo vết chân A Nan đi vào vô lượng ảo hóa của vô lượng cõi pháp, từ pháp hội A Di Đà đến pháp hội Vô Lượng Nghĩa, pháp hội Dược Sư, pháp hội Pháp Hoa…Tôi biết ông đã có mặt giữa phút lâm chung của ông trưởng giả Cấp Cô Độc để nói pháp. Ông trưởng giả này nghe pháp và an nhiên nhắm mắt đi vào cõi trời Đâu Xuất. Dấu tích cuối cùng của A Nan để lại là cuộc đối thoại ngắn ngủi giữa ông và ông Ma Ha Ca Diếp, vị tổ thứ nhất dòng Thiền Thiên Trúc. Ông rằng:

– Ngoài việc truyền y bát, đức Thế Tôn có truyền riêng cho ông pháp gì nữa không?

Tổ Ca Diếp nhìn A Nan trong giây lát, bỗng quát lên:

– A Nan

– Dạ

– Cây phướn trước cổng chùa đổ kìa!

A Nan giật mình tỏ ngộ thiên cơ, được tổ Ca Diếp truyền y bát và ấn chứng cho vào vị tổ thứ nhì. Hành trạng A Nan với tôi, thế là chấm dứt. Nhưng tôi vẫn ngẩn ngơ. Cuốn Duy Ma Cật. Đại Thừa Vô Lượng Nghĩa, Pháp Hoa, Dược Sư… lần lượt rời giá sách đi vào đời sống nửa khuya của tôi. Và một đêm, gió tắt, tôi quyết định đi vào pháp hội Lăng Nghiêm một mình.

*

Phật dạy tánh của nguyên sơ vốn tịch tịnh, như một niệm khởi lên, lý Kinh đan kết như nhện giăng tơ, biển tâm dạt dào nổi gió, mây thức ùn ùn déo đến như khói sóng cửa Thần Phù, nghĩa Kinh lập tức bày ra chân vọng. Đi vào pháp hội Lăng Nghiêm, tôi nghe choáng váng như bất thần bị vây trong một thế trận mê hồn 10 phương lạ hoắc, 2 cửa sinh tử lạc hướng, cả 7 nẻo đuổi bắt cái Tâm. Trong thân, ngoài thân, ngay trong con mắt, hay ngay chính giữa ? Tâm do chỗ hòa hiệp mà thành, do nhân duyên mà sinh?

Tâm là gì? Tâm do đâu mà hiện hữu? Tâm ở đâu? Nhạn đã bay qua. Tả, hữu, ngược, xuôi: vắng lặng. Một ánh trăng xuống, và bát ngát. Một niềm mang mang tịch tịnh.

– Lạy Tổ, con không tìm thấy tâm.

Tôi gấp lại cuốn Lăng Nghiêm. Nghĩ rằng vậy thì không có gì cả và nhớ đến một lời của lão ông Tịnh Liên:

“Tôi tự biết mình phiền não chất ngất, vô minh dày dặc và đối với ngưỡng cửa những cơn tam muội nhỏ nhoi vẫn lảng vảng đứng xa hàng nghìn dặm. Chỉ được cái hạnh ngộ không biết do một chút căn lành nào lay lất rớt lại từ kiếp nào, nên thích đọc Kinh, đôi khi say mê đọc Kinh, và thường hay mơ màng hàng giờ trên những trang Kinh xưa…”

Bất giác thấy mình cũng buâng khuâng mơ màng như lão ông Tịnh Liên.

 

III

Cuối thu 1985.

Nhìn ra đầu ngõ bắt gặp ánh nắng vàng rực lá cây phong, giật mình nghĩ là thế là mùa thu đã qua, đang tàn, rằng tuyết lại sắp tới. Mấy trang viết bỏ dở từ cuối mùa tuyết năm ngoái, bút khởi đi từ “mây mùa thu” và “khói trong lò” ngừng lại nửa vời nơi ngưỡng cửa của pháp hội Lăng Nghiêm; Từ đó nhẩn nay, trong tôi dấy lên nhiều vọng tưởng bay đi, đã tuyệt mù. Đã tuyệt mù những cõi pháp năm xưa, nghi nghi hoặc hoặc. Nietzch, Dostoievski, Sartre, Singer lần lượt rút về giá sách. Đầu giường chỉ còn lại Kinh và Kệ. Nhưng đêm đến trước những pháp hội mở ra, Khoan tôi vẫn mang tâm trạng một người ngoại cuộc. Thường vẫn lặng thinh để mặc cho dòng vọng tưởng theo lời Kinh dấy lên lôi cuốn, ngây ngây dại dại rõi theo cái trùng trùng đang kết những hình tướng dâng lên muôn hình vạn dạng biến hóa. Đôi khi lời Kinh dẫn tôi trở về ngày cũ. Bất giác tôi gặp lại…cái tâm hồn ấu thơ thuở nhỏ, trốn học, “phiêu lưu” dọc 36 phố phường Hà Nội. Mỗi hẻm nhỏ là một thế giới riêng tư, mỗi lùm cây là một cõi trời đặc biệt... Những giây phút đó, lâng lâng lời Kinh dời hẳn nghĩa Kinh, lời Kinh kể chuyện cổ tích, ru tôi đi vào cơn mộng du hoang du thăm thẳm, trong mắt ruỗi bắt bạt ngàn thấp thoáng muôn hồng ngàn tía màu sắc cầu vồng loang loáng bong bóng giọt mưa Ngâu, từ những đám mây trời Bắc Việt rơi xuống, từ một nền gạch Bát tràng dấy lên – Ôi, cái ướt át lành lạnh gấu quần thấm nước và chiếc lá bàng đỏ kệch lất lay đầu ngõ heo hút gió tây – Màu sắc chân kim mây trời Tha Hoá Tự Tại, màu xích châu mây trời Hóa Lạc, mây trời Đâu xuất, màu sương tuyết, mây trời Dạ Ma màu lưu ly, mây trời Đao lợi màu mã não, mây trời Tứ Chiêu Vương trong suốt pha lê.

Và từ đó từ những hình và sắc mây trời vần vũ, bay lên những mùi hương lạ, những mùi hương đi không chỗ tới, đến không chỗ bắt đầu. Và một mùi hương đặc biệt, mùi hương như một phương tiện nói pháp, mùi hương cõi đó, nước Chúng Hương. Và bất giác tôi như bị hút vào một khoảng không bát ngát 42 số cát sông Hằng cõi Phật. Và những con đường những dòng sông, những cánh buồm, những cánh chim bay, vô lượng cõi pháp nơi thị hiện vi trần số chư Phật. Từ mênh mông cực đại đến thăm thẳm cực vi, cực đại tùy niệm biến thành cực vi, cực vi biến thành cực đại, a tăng kỳ kiếp tùy niệm thu lại thành một sát na, sát na tùy niệm trở thành a tăng kỳ kiếp, lời Kinh loang ra như một chất men, tôi choáng váng giữa một mê cung dạt dào vọng tưởng, lẫn lộn cả cực đại cực vi, hiện tại, tương lai và quá khứ. Đâu là mê, nẻo nào là ngộ?

*

Cứ như vậy đêm đêm. Pháp hội mở ra – Lăng Nghiêm hay Pháp Hoa, Hoa Nghiêm hoặc Viên Giác, Lăng Già – Lời pháp với tôi không nói vọng nói chân, không bàn mê hay ngộ, không nói Thiên Đường và Địa Ngục, không nói cả Niết Bàn. Lời pháp chỉ rủ rỉ kể chuyện ngày xưa, hát nhỏ ca dao, lời pháp ấm như lời bà ngoại ru cháu nhỏ. Tôi thấy cuốn Lăng Già nặng trĩu trên tay. 108 thắc mắc Đại Huệ quay cuồng trong tôi để trở thành 18 vị La Hán Thiếu Lâm Tự và cho đến khi 18 vị La Hán biến dạng, phương trượng chùa Thiếu Thất bước ra, nội lực phồng tay áo cà sa, vết chân in hằn trên thềm đá tảng cho đến khi 18 vị La Hán lùi bước trước 108 tên lãng tử sông hồ Lương Sơn Bạc, thì lời pháp mờ dần, lời pháp mất hút, tuyệt mù.

*

Lời ru cháu lẫn vào tiếng gà gáy lẻ ngoài vườn. Bà lim dim cặp mắt, cháu ngủ đã từ lâu. Cả bà lẫn cháu và lời ru, cả 3 nhập một. Tôi lặng lẽ dìu tôi đi vào một cõi mới dấy lên. Cõi đó lạ lạ, quen quen. Cõi đó hằng đêm. Cõi đó, riêng tôi. Một mình.

 

IV


1986

Lâng lâng trong mù sương nơi ngưỡng cửa pháp hội, Một mình.

Minnesota, tháng 7 – 1986.

VŨ KHẮC KHOAN

(Trích Đoản Văn Xa Nước, tác phẩm cuối cùng của Vũ Khắc Khoan. An Tiêm xuất bản 1995)




______________________________

Kính mời xem tiếp :

Đọc Kinh Bất Khả Thuyết (bài của GS Vũ Khắc Khoan)

Tưởngniệm Giáo-Sư Cư Sĩ Vũ Khắc Khoan (Bài của Cư Sĩ Viên Trí)



Thứ Sáu, 1 tháng 3, 2013

Tháng Hai rét Lộc


Tháng Hai mùa rét Lộc.
Mến tặng TTGM

Cái cữ Giêng Hai này ở xứ Đông, đất trời kỳ ảo: Tiết xuân, gió nồm đông, mưa giăng đầy lối xóm, vườn nhà ẩm ướt, ngõ quê lép nhép bùn đất bãi. Những ốm đau của tuổi già đua nhau lễ hội: người lao đao như  say thuốc lào Vĩnh Bảo.
Xem phóng sự lễ hội đền Trần, ‘người ơi’ chen đua cướp lộc. Nguyễn Ngọc Tư viết: “hẳn có nhiều người miệt mài làm việc nửa đời mà con đường quan trường vẫn xa” trong “một lễ hội vơ vét khổng lồ… Vỡ đức tin, lộc trời rủ nhau đi cướp”.
Đêm, ta mơ màng giấc mộng nam kha, cũng không nhớ trên đầu có mũ cánh chuồn.
Sáng nay, mưa xuân phơi phới, nhớ câu thơ: ‘Trang sinh hiểu mộng mê hồ điệp’ của Lý Thương Ẩn(*).
***
Bây giờ đến kỳ rét Lộc. Trong mưa, cái rét ngọt rất dễ chịu và phong tình của trời đất. Hôm qua đi xa về, ta thấy những cánh đào phai ngăn đầy lối ngõ, lòng chút bâng khuâng. Thềm nhà, chi mai rắc kín, trên mỗi cánh hoa, chấm mưa như những hạt muối long lanh trong nắng. Dáng mai gầy mỏng manh trước gió, chạnh lòng ‘Xuân khứ, nhất chi mai’. Nhà bên, những cành xoan chân chó khẳng khiu đón gió đông về.
Nhặt những đài hoa Chi Mai trên cành, lòng những thương từng lộc biếc. Hôm về Vinh, chị dâu hỏi: gọi là Nhị Độ Mai thì hiểu, còn tên gọi Chi Mai? Rằng: Em gọi là Mai trắng, người Hanoi gọi Chi Mai. Ôi, Mai nở hai lần, ta ngắt đài hoa cho cây đón mùa rét lộc; Nhìn lại cảnh, người, da diết nhớ thương cô gái trong truyện ngắn ‘Hoa muộn’ của Phan Thị Vàng Anh.
Bạn ạ. Mùa đông rét, mùa xuân ba cái rét. "Tháng giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng ba rét nàng Bân", mỗi tháng của mùa xuân là một rét, rét xuân không khô khan, tàn úa. Rét mùa xuân ẩm ướt, xởi lởi căng tràn nhựa sống. Xưa, mưa ‘rơi nhè nhẹ/ trên mái tóc em’.
Ôi. Mong Tháng Ba, mùa hoa gạo bung xòe trong rét mướt nàng Bân, rét chưa qua, nắng hè chưa tới, bấc nồm dan díu, nắng mưa dùng dằng, mùa của lá bàng non xanh màu cốm giót, dún dẩy đu đưa một cách đa tình, chùm hoa bưởi mắt biếc thẹn thùng, sắc lá xanh ngắm nhìn trời đất... bỗng dưng trên không trung vỡ oà ra tiếng sấm và ào ào một cơn mưa rào đầu vụ.

Như đã hẹn với DangBa, tôi viết bài Rét Lộc.
***

Xuân hiểu là bài thơ Đường xuất sắc nhất của Mạnh Hạo Nhiên. Câu kết bài thơ "Hoa lạc tri đa thiểu" thật là ‘ý tại ngôn ngoại’. Rằng hoa có rụng ít nhiều, hay là ‘biết hoa cũng có rơi ít nhiều’. Ta biết hay là ta sẽ biết. ‘Hiểu xuân’ hay ‘Sáng xuân’.

Mạnh Hạo Nhiên, tài giỏi, hiểu đạo lý thánh hiền, không ham vinh hoa phú quý, chủ động và chấp nhận mọi hoàn cảnh cuộc đời...
孟浩然.  春曉 
春眠不覺曉 Xuân miên bất giác hiểu 
處處聞啼鳥 Xứ xứ văn đề điểu 
夜來風雨聲 Dạ lai phong vũ thanh 
花落知多少 Hoa lạc tri đa thiểu.

Mạnh Hạo Nhiên. Xuân hiểu
Giấc xuân trời sáng không hay 
Chim kêu ríu rít từng bầy khắp nơi 
Đêm qua mưa gió tơi bời 
Biết rằng hoa cũng có rơi ít nhiều.
                  (Bản dịch Trần Trọng Kim)

Bạn TTGM viết.
Nếu xét trong ý thơ, thì Mạnh Hảo Nhiên đã cảm nhận và viết ra sau một giấc ngủ trong mùa xuân; 
Lúc ông vừa tỉnh giấc nồng, ông không cảm thấy trời còn sớm, vì ông nghe tiếng chim hót vang khắp nơi, và ông chợt nhớ đêm qua lúc đêm vừa đến thì trời đã mưa và gió, làm ông chợt cám thán khi nghĩ tới những khóm hoa của ông, "Hoa lạc tri đa thiểu", Ông nằm đó mà than: "chẳng biết ngoài vườn những đóa hoa đã rụng hết bao nhiêu" rồi!
Ngoài ra muốn biết ý tứ sâu của thơ, còn phải xem ngữ cảnh của thời đại nữa, mà thôi, ta chỉ lãng đãng tản mạn theo ý thơ của ngài Hạo Nhiên mà thôi.
Khi nghĩ tới hoa rơi ai chẳng buồn nhỉ? 
(cảm ơn Bạn chia sẻ - VanPham)

Bác Toàn (Bulukhin) viết.
Bài thơ Xuân hiểu của Mạnh Hạo Nhiên khó dịch nhất là câu đầu tiên vì không nói hết được ý chữ miên. Miên là ngủ nhắm mắt lại nhưng nằm yên, say sưa, mê mệt. Bởi vậy khi tỉnh dậy thì chim đã hót khắp nơi rồi. Ông Trần Trọng Kim dịch "Giấc xuân trời sáng không hay" bu cho là được.
Sinh thời Mạnh Hạo Nhiên không mấy tha thiết làm quan. Thứ sử Kinh Châu là Hàn Triều Tông hẹn đến kinh sư để tiến cử nhưng ông mải uống rượu với bạn mà quên hẹn. Đang ở chơi nhà Vương Duy thì vua Huyền Tông đến, ông chui xuống gầm giừờng lánh mặt, vua gọi ra hỏi thì ông bảo "bất tài minh chủ khí" nhà vua buộc phải nói: "Khanh không cầu làm quan chớ trẫm đâu có bỏ khanh"
Ông ưa sống ẩn dật, thơ ông chủ yếu nói về phong cảnh đất nước và cái thú ở ẩn. Cho nên để thưởng thức Xuân hiểu thì cũng nên đọc một loạt bài thơ của ông, thực ra thơ ông còn lại đến ngày nay chưa tới 300 bài. Ngôn ngữ của ông giản dị, không cầu kì, không dùng nhiều điển tích. Hiểu xuân là một tâm trạng rất thực của một con người đời thường. Cái tình người là ở câu cuối. Trời mưa thương cả hoa thì không thể thờ ơ với còn người được.
(Cảm ơn Bu)



Ghi chú.
(*) Cầm Sắt. Lý Thương Ẩn
李商隱. 錦瑟 

Chủ Nhật, 9 tháng 9, 2012

Chuyện nhà Bu



sông Mixixipi 

Chỉ  một “lát cắt”, dòng sông Mixixipi, với cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ và không gian kì ảo của miền Tây nước Mỹ hiện ra trong những câu chuyện của Mac Tuên, nổi bật chất Mỹ “mải mê chinh chiến và yêu đương”. Ở đây ta thấy chàng Tom Xoyơ đắm đuối say mê tự hào cho “mối tình của mình như một cái gì thiêng liêng ghê gớm” với cô bé Amy Lôrenxơ, một tình nhân “đắm đuối mê say”. Chàng Tôm sau hạnh phúc “vẻn vẹn chỉ có bẩy ngày ngắn ngủi” với “chút tình vụn thoáng qua”. Tôm gặp cô bé Becsky, “tấm lòng nhi nữ cũng xiêu anh hùng”. Thế là chàng mê tít, chàng phải trổ tài để cho cô nàng “mắt xanh biếc” có “bộ tóc vàng tết thành đôi bím dài”, mặc áo trắng mùa hè và chiếc quần thêu kia “phải khâm phục”. Theo Mac Tuên, chàng Tôm đã từng “ngả mình vào hàng rào” “buồn rầu” và “hy vọng”; Chú “thở dài đánh sượt một cái” khi người đẹp đặt chân lên ngưỡng cửa. Và rồi “nét mặt chú bỗng tươi hẳn lên” khi chú ta nhìn thấy “cô bé vứt qua hàng rào một bông hoa păng xê”. Và đã có lần tuyệt vọng, chú thề rằng, sẽ chết dưới cửa sổ nhà nàng khi bình minh tới và kết cục là nhận trọn một gầu nước lạnh khi nàng vô tình dội xuống. Ôi nàng “Đuyn-xi-nê-a xinh đẹp”, chưa hiểu lòng hiệp sỹ “Đôn Kihôtê”…
Trong cuộc đời, ta đã từng yêu những câu chuyện của Mac Tuên. Ta yêu nước Mỹ kỳ ảo, ta yêu Tom Xoay ơ, Hâc Fin, những đứa trẻ với bao vụng dại, khờ khạo và hồn nhiên trong văn học nhà trường. Ta cũng thêm yêu mối tình của Mac Tuên với nàng Olivia xinh đẹp của đời thường.
Trong cuộc đời, dù hài hước và sâu sắc, có một bức thư Mác Tuên khoe ông đã "huấn luyện" được vợ trở nên ít lời, thì kề ngay đấy, ta có thể đọc thấy dòng chữ Ôlivia viết chen vào: "Tôi phủ nhận".
Mác Tuên và Olivia không chỉ đồng cảm với nhau trong hạnh phúc, trong niềm vui, họ còn dìu dắt nhau vượt qua những gian nan, bất hạnh.
Và trong đời tôi lại gặp "Mít tơ Bu" với một “lát cắt” đời thường, giản dị mà yêu thương trong câu chuyện “Phi tang”, hồn hậu tình đời trong tình yêu lắng đọng. Xin đừng hiểu Bu là “Mít tơ Bin” mà tội nghiệp. Thế kỷ trước, chàng “Tôm Bu” đi khắp “gầm trời” Đông Dương bắc cầu, xây cống, về nhà chiết tự Hán văn, rồi “bắt lươn” để “Phi tang” hồn nhiên trong cuộc đời nhân hậu”.
Bu đang sờ vào bút tích vua Càn Long _Hoa cảng quan ngư
Bu bắt cá Ở Tây Hồ Hàng Châu- 
Đang sờ vào bút tích vua Càn Long "Hoa cảng quan ngư" 
Và tôi, và Bu đang tận hưởng niềm vui “huấn luyện” nàng Olivia “đẹp lão” đó.
Bây giờ, ngoài Bắc đã là “Gió lạnh đầu mùa”, không biết Bu còn chiếc áo len bà Bu (người Xứ Huế) đan năm ấy. Hay giữa Vũng Tàu nắng và gió, áo có bay vắt vào “giậu mồng tơi” ...
Bạn đã từng có “Phi tang”, nếu Bạn có ý niệm về  những “phiêu lưu” này, hãy đọc Tom Xoayơ và câu chuyện của Bu; mà những gì tôi viết chỉ là đề dẫn.
Chúc bạn vui trong “Gió lạnh đầu mùa” miền Bắc. Chúc hai Bu hạnh phúc!

PHI TANG !!
(blog Bulukhin)
Sáng thứ 7, bật máy lên thấy trong quick comment bao nhiêu bạn bè chào hỏi. Bác Bu ơi cuối tuần vui nhé… Ông nhà văn kiêm kỹ sư điện có nick “Quê choa” viết bài hướng dẫn thủ thuật xài blog mới. Nhưng đáng kể nhất là bà xã hứa: trưa nay mẹ cho ba thưởng thức món miến lươn nấu kiểu Huế, xem có ngon bằng miến lươn mà Anh TORO và chị Thủy chiêu đãi ba ngoài Hà Nội không.  Nghe lời như cởi tấm lòng, trẻ con được quà vui  thế nào thì người già được quà cũng vui như thế. Mặt mũi Bu hớn hở, phởn chí lên, lấy cây đàn ghi ta bỏ xó cho bụi bám lâu nay, bật  mấy hợp âm của bài Quảng Bình quê ta ơi, ra điều nghệ sĩ lắm. 
Thứ 7, nhưng bà xã phải đi làm, công việc ngân hàng cuối năm bận túi bụi. Từ hồi xẩy ra lạm phát, không hiểu sao ngân hàng hết tăng lãi suất lại đến hạ lãi suất. Cứ mỗi lần tăng hạ như thế, các em tín dụng bò ra làm hết ngày dài lại đến đêm thâu!  Thân Bu vò võ một mình, có khi phải nhai mỳ ăn liền cho đỡ đói để chờ nàng về đỏ lửa.
Xong mục thư nhắn, Bu háo hức với tựa đề “Nghệ thuật vị nghệ thuật” của Hồng Đăng. Có lẽ anh này nhắc vụ đấu lí giữa phe nghệ thuật vị nghệ thuật của Hoài Thanh với phe nghệ thuật vị nhân sinh do Hải Triều cầm đầu? Cuộc đấu cao trào vào những năm 1935-1936 và kết thúc với thảm bại của Hoài Thanh vào năm 1939.  Nhưng với quan điểm nghệ thuật vị nghệ thuật rất đỗi suy đồi ấy, năm 1941 Hoài Thanh cho ra đời quyển Thi nhân Việt Nam thì ông thắng to. Bốn mươi lăm nhà thơ tiêu biểu do ông chọn ra đến nay chỉ rơi rụng đâu có 5-7 người, còn lại là chính xác. Trong khi đó các nhà phê bình kiên định quan điểm nghệ thuật vị nhân sinh thì chẳng làm được cái điều tươmg tự. Đến tháng 6 năm 2000 sách ông đã in đến lần thứ 20, sau đó không hiểu được in thêm mấy lần nữa. Vậy thì giữa Hoài Thanh và Hải Triều ai lập luận đúng? Tự hỏi rồi tự trả lời.
Miên man với cái tựa đề của Hồng Đăng chán, Bu sang nhà PNH tận hưởng cái đẹp mê hồn của hoa và bướm. Anh này chụp gì cũng đẹp, nhưng đến chụp bướm thì thuộc loại siêu hạng. Và cái đẹp bướm hoa của PNH chưa kịp ngấm vào người thì có mùi khét dưới nhà xông lên, kèm theo khói đen mù mịt. Thôi, chết cha rồi, sáng nay trước lúc ra khỏi cửa, nàng kéo tay Bu vào bếp dặn: Em đang luộc ba chú lươn, anh xem nước sôi khoảng 3-4 phút thì tắt lửa hộ em nhé.
* *  *
bu2
Chàng "Tôm Bu" dạo guitar, "gọi nắng trên vai em ... gầy..."
Sau khi cho ba cái vòng than lươn vào thùng rác công cộng và kì cọ sạch cái soong nhôm,  Bu hạ quyết tâm làm lại từ đầu. Không phải vì món miến lươn, mà vì không muốn để mất niềm vui chiều chồng của bà xã. Bao nhiêu năm chung sống, Bu tự thấy mình đã gây ra bao tội trạng đại loại như thế. Nghĩ là làm, Bu ra chợ  dạo quanh hàng lươn. Khốn nỗi, toàn lươn bé tẹo bằng ngón tay, hóa ra lươn to người ta để riêng, đậy kín, bán giá đắt cho khách sộp. Chọn được ba chú lươn vừa ý thì tai họa ập đến. Một cô bạn thân bà xã trốn sở ra chợ mua sắm. Cô này phát hiện ra Bu xách tòong teng ba chú lươn thì kể như cuộc phi tang thất bại. Thôi thì một liều ba bảy cũng liều, cuối cùng cũng về được đến nhà mà không bị cô ta chào hỏi.  
Đến công đoạn làm sạch lươn mới thật trần ai. Cứ đụng vào nó là người Bu nổi gai ốc, lóng ngóng thế nào ba chú trườn ra ba nẻo, không tài nào bắt lại được. Thế là cái khó ló cái khôn, xách ra phích nước sôi ra, chia cho mỗi chú một ít. Nồi lươn sôi khoảng 4 phút thì có chuông gọi mở cửa, đích thị là nàng về rồi. Lúc này mới phát hiện ra một thiếu sót chết người! Ba chú lươn cháy thành than đều có dấu dao cứa vào cổ, còn ba chú này vẫn lành nguyên. Thế là nhanh như sóc, đi tìm dao để sửa sai, nhưng sửa làm sao được. Cắt cổ lươn đã chín rồi thì cũng như không, phen này cuộc phi tang có cơ đi đời. Nàng vào nhà nói ngay: Có mùi gì cháy khét lẹt anh ạ. À, à…có lẽ mùi khét bên hàng xóm. Em nghe như mùi sừng hay mòng giò bị cháy… Ba cũng thấy mùi khét, nhưng có lẽ củi gỗ gì của nhà ông Kích Bu đấy thôi.
* * *
Phụ nữ Huế có tiếng chiều chồng thương con nhưng thâm trầm đáo để. Bà xã Bu là một nhân vật như thế. Nhiều khi Bu sai sờ sờ nhưng lấy thế lãnh đạo toàn diện và triệt để cứ quát ào lên. Dạo còn ở Huế, không biết có sự cố gì mà Bu nổi xung lên, ném chiếc áo len nàng đan qua cửa sổ.  Mùa đông năm sau nàng đem áo ra cho Bu mặc và hỏi: Anh còn nhớ chiếc áo này không? Thì áo nằm trong tủ, làm sao phải nhớ nhỉ? Nàng kể: năm ngoái anh ném nó qua cửa sổ, em bấm đèn tìm suốt đêm, đến sáng mai mới nhìn thấy áo treo lủng lẳng trên giàn mướp nhà hàng xóm.  Vụ cháy lươn này không chừng nàng biết thừa, nhưng cứ để đấy.
…
Và Bu tôi quyết đính sẽ tự thú trước bình minh, vào lúc giao thừa năm mới ở Sài Gòn với sự có mặt của các con. Hoặc có thể rủ rê Hồng Đăng, PNH, đến cà phê chim với sự có mặt của bà xã để ôn cố tri tân mà cười cho thật sảng khoái.