BỨC TRANH NHẠC TRƯỞNG
Nguyễn Thanh Bình.
Cách đây cũng khá
lâu... bà Judith H.Day bảo với tôi rằng: "Bức tranh "Nhạc
trưởng" của mày đang được treo ở lobby của khách sạn The Peninsula tại Bangkok
..." Tôi chia
tay với Ilyax ở Osơ. Anh ta lên Pamir
Ilyax cúi đầu xuống
nghĩ ngợi rồi nói tiếp: − Hôm ra đi tôi lại đến bên hồ, đúng chỗ vách núi dựng
đứng khi xưa. Tôi từ giã rặng núi Thiên Sơn, từ giã hồ Ixứckun. Vĩnh biệt Ixứckun,
bài ca dang dở của tôi! Tôi muốn đem hồ cùng làn nước biếc và những bờ cát vàng
đi theo mà chẳng được, cũng như tôi chẳng thể mang theo được mối tình của người
tôi yêu quí. Vĩnh biệt Axen ! Vĩnh biệt cây phong nhỏ bé trùm khăn đỏ của
tôi ! Vĩnh biệt người tôi yêu. Cầu mong em hạnh phúc ! "...
Giai điệu dữ dội của bản
hành khúc tan vào những dòng chữ. Tôi đã nhớ đến người ấy, và một giọt nước mắt
không mong muốn từ từ lăn... Trong cảm giác cô đơn, buồn bã, tôi đã vẽ người
nhạc trưởng, trên nền nâu sẫm, chỉ có khuôn mặt và đôi bàn tay sáng lên với que
chỉ huy lấp lánh ...!
Bạn đã bao giờ đến rạp
hát và dự khán một buồi trình tấu của một dàn nhạc giao hưởng - philharmonic
orchestra - chưa ? Nếu chưa, thì đó là một thiệt thòi, bởi vì ca khúc chưa phải
là âm nhạc với ý nghĩa đầy đủ của từ này...
Dĩ nhiên, bạn hoàn toàn
có thể nghe và thưởng thức một concerto, một bản sonate hay nocturne tai nhà
bằng CD, bạn có thể xem một buổi hòa nhạc bằng DVD chât
lượng cao...Thế nhưng, bạn sẽ không bao giờ "thấu cảm" được "hơi
thở" của bản nhạc ấy - Điều này giống như cảm giác khác nhau khi xem một
trận bóng lúc bạn ngồi trên sân với khi bạn ngồi nhà xem TV - mặc dù các nhà
sản xuất chương trình âm nhạc cũng như tường thuật thể thao đã làm mọi cách để
truyền tải cái "không khí" ấy cho khán giả...
Nếu ca khúc giống như
một lời tự sự ngắn thì nhạc cổ điển giống như triết học, nó nói đến những khía
cạnh của cuộc sống bằng ngôn ngữ tinh túy và cô đọng nhất, bằng tất cả âm vực
từ nốt trầm sâu thẳm đến nốt cao vút lanh lảnh, kể cho bạn nghe những câu
chuyện buồn, vui, yêu, ghét ...bằng những khúc thức, phức điệu của nó, mô phỏng
mọi hình thái tình cảm : đắng cay hay hoan lạc, hạnh phúc hay cô đơn ...từ tận
đáy sâu thăm thẳm hay cao vời vợi trong tâm hồn...
Và ở đó, nhạc trưởng
chính là người "khuấy" cái âm thanh mênh mông ấy lên...để cho
"hương vị" của cảm xúc lan tỏa, giống như sức mạnh của cơn gió khiến
cho mặt biển khi thì phẳng lặng, khi thì cuộn sóng...biển thanh âm ấy là tiếng
nói tha thiết của những tâm hồn hết sức cô đơn, nhưng ngập tràn tình yêu đối
với cuộc sống, đối với con người.! Người ta luôn phải trang phục lịch sự khi đ
nghe hòa nhạc - một phần bắt nguồn từ nguồn gốc cung đình của thể loại âm nhạc
này, một phần là thể hiện sự tôn trọng đối với một tư tưởng, một giá trị đỉnh
cao.Giá trị ấy luôn song hành và giao thoa với những giá trị của những thể loại
khác như văn học, triết học...và hội họa.!
Một chàng trai gặp một
cô gái, họ yêu nhau và có thể sau đó sẽ là một đám cưới...đó là con đường một
chiều và thuận lý của hàng triệu triệu người trên hành tinh...Nhưng đôi khi,
cũng có những con đường ngược chiều, lắm ngã rẽ và nhiều nghịch lý...Chính là
con đường của các nghệ sĩ ! Là những người không phải lúc nào cũng đi theo
những bảng chỉ đường...
Trên đường đi, nhiều lần, tôi đã leo lên lề trái và đi ngược chiều, ..."ngắm nhìn gương mặt thanh tú, dịu dàng..." tôi hiểu rằng, cái nghịch lý ấy lại xuất hiện, hiểu rằng trái tim bé bỏng yêu quý ấy không thuộc về mình...Những đợt sóng "appassionata" (*) lại cuộn lên, cuộn lên không dứt...
Trên đường đi, nhiều lần, tôi đã leo lên lề trái và đi ngược chiều, ..."ngắm nhìn gương mặt thanh tú, dịu dàng..." tôi hiểu rằng, cái nghịch lý ấy lại xuất hiện, hiểu rằng trái tim bé bỏng yêu quý ấy không thuộc về mình...Những đợt sóng "appassionata" (*) lại cuộn lên, cuộn lên không dứt...
Đó chính là lý do vì sao
tôi vẽ chủ đề "Nhạc trưởng" và không phải lúc nào cũng có thể vẽ được
!
.......................................................................................
(*) appassionato : Thuật ngữ, có nghĩa là say đắm, cũng là tên một tac phẩm của Beethoven
----------------
