Tu hú ... nói vòng

Tu hú là chú bồ các
Bồ các là bác chim di
Chim di là dì sáo sậu
Sáo sậu là cậu sáo đen
Sáo đen là em tu hú
Tu hú là chú bồ các...

Lúa ngô là cô đậu nành
Đậu nành là anh dưa chuột
Dưa chuột là ruột dưa gang
Dưa gang là nàng dưa hấu
Dưa hấu là cậu lúa ngô
Lúa ngô là cô đậu nành...

Em tôi buồn ngủ buồn nghê
Buồn ăn cơm nếp, cháo kê, thịt gà
Buồn ăn bánh đúc, bánh đa
Củ từ, khoai nước, cùng là cháo kêEm tôi buồn ngủ buồn nghê...

Con kiến mà leo cành đa
Leo phải cành cộc leo ra, leo vào
Con kiến mà leo cành đào
Leo phải cành cộc leo vào, leo ra
Con kiến mà leo cành đa ...
Mẹ em đi chợ đàng trong
Mua em cây mía vừa cong vừa dài
Mẹ em đi chợ đàng ngoài
Mua em cây mía vừa dài vừa cong
Mẹ em đi chơ đàng trong ...

Vè kể chuyện

KỂ CHUYỆN CỦ

           Hoàng Đình Quang

Dài là củ Sắn
Ngắn củ Khoai Lang
Béo trục béo tròn
Là bà Khoai Mỡ

Thích dùng ngoại ngữ
Thì củ Khoai Tây
Đầu hói tròn quay
Là ông Khoai Sọ.

Đại gia giàu có
Chính củ Su Hào
Chẳng có đồng nào
Phận nghèo Củ Chuối

Lằng nhằng rắc rối
Phải củ Sắn Dây?
Càng già càng cay
Củ Gừng chính hãng.

Anh củ Cải Trắng.
Nghe lời Thánh Hiền
Áo đỏ làm duyên
Là cô Cà Rốt!

Củ mà có hột
Đậu Phộng – lạc hoài
Củ mà có gai
Chính là Củ Ấu!


KỂ CHO BÉ NGHE
        (Trần Đăng Khoa)

Hay nói ầm ĩ
Là con vịt bầu
Hay hỏi đâu đâu
Là con chó vện
Hay chăng dây điện
Là con nhện con
Ăn nó quay tròn
Là cối xay lúa
Mồm thở ra gió
Là cái quạt hòm
Không thèm cỏ non
Là con trâu sắt
Rồng phun nước bạc
Là chiếc máy bơm
Dùng miệng nấu cơm
Là cua, là cáy...
   
Bắn tầu Mỹ cháy
Là khẩu súng trường
Người em yêu thương
Là chú bộ đội
Chăm ngoan học giỏi
Là Bạn thiếu nhi
Ngu xuẩn nhất nhì
Là tổng thống Mỹ

Hay nói ầm ĩ ...
(Bài này 8 câu cuối, tới kết có vần ... "ỹ" để quay lại câu đầu, nó "tuyên huấn" quá. Thế mà Khoa cũng đi Mỹ, về khoe nhiều lắm và kể khắp nơi)

CON GÁI BẨY NGHỀ

Thìa la thìa lẩy
Con gái bẩy nghề
Ngồi lê là một
Dựa cột là hai
Nói dai là ba
Ăn quà là bốn
Việc trốn là năm
Hay nằm là sáu
Láu táu là bẩy
Thìa la thìa lẩy...

 ***

CẮT NGHĨA
           Xuân Quỳnh, tặng Lưu Minh Vũ
Thằng em thì hay hỏi
Không kể chuyện như anh
(Tuy con, má chẳng sinh
Con vẫn quen gọi má)

- Má ơi ai sinh cá
Ai làm ra cái kem
Đêm sao lại màu đen
Ban ngày sao màu trắng?...

- Ban ngày làm bằng nắng
Màu xanh làm bằng cây
Quả ớt làm bằng cay
Tiếng ồn sinh tàu điện
Gió trong con ốc biển
Ghé tai nghe mà xem...

A lại còn cái kem
Thì làm bằng mùa rét
Bông hoa làm bằng Tết
Tết làm cho hương thơm

Con làm bằng yêu thương
Của cha và của mẹ
Của bà và của ông
Của má nữa - biết không?
Con làm bằng tất cả!

Trăng đâu?

Mới tháng Ba, chưa sang hè, nhưng gió nồm đông chiều chiều đà ngọt lịm. Tiết trời ấm dần, với hoa loa kèn đỏ vườn nhà. Đầu hôm, mấy ông cháu dắt tay ngắm trăng non, hát vang "mồng sáu thật trăng".

Mười rằm trăng náu

                        
Mùng một lưỡi trai
Mùng hai lá lúa
Mùng ba câu liêm
Mùng bốn lưỡi liềm
Mùng năm liềm giật
Mùng sáu thật trăng.

Mười rằm trăng náu
Mười sáu trăng treo
Mười bảy sảy giường chiếu
Mười tám rám trấu
Mười chín đụn dịn
Hai mươi giấc tốt
Hăm mốt nửa đêm.

Hăm hai đeo hoa
Hăm ba gà gáy
Hăm bốn ở đâu ?
Hăm nhăm ở đấy
Hăm sáu đã vậy
Hăm bẩy làm sao ?
Hăm tám thế nào ?
Hăm chín thế ấy
Ba mươi không thấy ?
Mặt mày trăng đâu ? ...

Rồng rắn lên mây

Xin khúc đuôi.
                                 Tha hồ thầy đuổi.

Ông ngồi làm thầy thuốc, ba cháu sắp hàng một, đứa sau nắm vạt áo đứa trước. Tất cả đi lượn qua lượn lại như con rắn, vừa đi vừa hát.
             
Rồng rồng dắt rắn lên mây
Có cây lúc lắc, có nhà hiển vinh.
Hỏi thăm thầy thuốc
Có nhà hay không?           
 

Rồng rồng dắt rắn lên mây
Có cây lúc lắc, có nhà hiển vinh.

Ồm ồm, ông nói.
- Thấy thuốc đi dạy học rồi!
Rồng rắn lại vừa đi vừa hát tiếp cho đến khi 'thầy thuốc' thấy 'rồng rắn' lấm chấm mồ hôi. 

- H... ừm ... thầy thuốc có nhà!

- Rồng rắn đi đâu?

- Rồng rắn đi lấy thuốc chữa bệnh cho con anh hùng.
- Con lên mấy ?
- Con lên một
- Thuốc chẳng hay
- Con lên hai.
- Thuốc chẳng hay
... cho đến khi:
- Con lên mười.
- Thuốc hay vậy.

+ Xin khúc đầu.
- Những xương cùng xẩu.
+ Xin khúc giữa.
- Những máu cùng me.
+ Xin khúc đuôi.
- Tha hồ thầy đuổi.

Tha hồ mà đuổi bắt khúc đuôi, 'rồng rắn' mệt phờ, kéo nhau lên tầng tắm mát. 
  
Quê tôi - Thùy Chi hát     

ÔNG GIẲNG ÔNG GIĂNG

Ngày bé, vào những đêm hè, nằm trên chõng tre, mẹ tôi thường đọc cho nghe bài đồng dao này. Nghe đọc mãi rồi thuộc lúc nào không rõ. Cho đến bây giờ tôi vẫn chưa tìm hiểu hết được ý tứ  của nó. Rõ ràng phải có chuyện gì đó sau các câu hát, chứ không phải chỉ nói nối theo vần. Tôi mong có bạn nào nghiên cứu sâu về đồng dao có lời chỉ giáo để có thể tìm ra giá trị ngầm trong từng câu hát. xin cảm tạ.

Ông giẳng ông giăng
Xuống chơi với cháu
Có bầu có bạn
Có ván cơm xôi
Có nồi cơm nếp
Có nệp bánh chưng
Có lưng hũ rượu
Cái điệu đánh đu
Bồ cu vẽ cày
Cái lay xách giỏ
Cái lõ  ẵm con
Cái lon xách nước
Cái lược chải đầu
Con trâu cày ruông
Cái muống thả ao
Mày tát chuôm tao
Tao tát chuôm mày
Mày đầy rổ cá
Tao đầy rổ tôm
Mày bán chợ Hôm
Tao bán chợ Đền
Mày làm mắm cá
Tao làm mắm tôm
Mày con ông bã
Tao con ông sính
Mày canh cửa đền
Tao canh cửa vua
Mày làm mắm chua
Tao làm mắm thính
Mày con ông chính
Tao con ông xã
Mày là cái ả
Tao là cái hai
Mày cầm bù đài
Tao đội nón méo
Mày cầm cái kéo
Tao cầm con dao
Mày làm sao
Tao làm vậy
Mày đi buôn cậy
Tao đi buôn hồng
Mày ra kẻ chợ
Tao về nhà quê.
(3/8/09 doduc ghi lại)