Truyện ngắn ngắn của Nguyễn Lâm Cúc

Nguyễn Lâm Cúc

NTT: Nguyễn Lâm Cúc (tỉnh Bình Thuận) là một cây bút sắc sảo cả thơ và văn xuôi trên làng mạng Vnweblogs. Chị đã xuất bản thơ và gần đây, xuất hiện trong tập truyện “Tin nhắn một chiều” cùng 3 nữ sĩ là Thanh Chung, Hải Vân, Kim Oanh, được dân blog gọi là “Tứ quái cô nương”. Ngoài đời chị thâm trầm và lặng lẽ, nhưng văn chị lại sắc và giàu chất thơ. Chị luôn mang đến những bất ngờ thú vị trong mỗi tác phẩm của mình dù dài hay ngắn. Dưới đây là 3 truyện ngắn ngắn mới nhất của chị.

                                                  

BẢN NĂNG VÀ TƯ DUY

Khi người ta mang những viên đá đến đặt móng xây ngôi nhà cho cặp vợ chồng trẻ, thì chú chim nhỏ xiu, lông vàng, mỏ xanh cũng bắt đầu tha những cọng cỏ xây chiếc tổ xinh xinh.
Chú chim bay đi, bay lại không mệt mỏi giữa đám cỏ chỉ đang phất phơ bông với cành nhô của một cây thông nhỏ. Không có bàn tay, chỉ đôi chân và chiếc mỏ nhỏ xiu thế mà chú chim xây được chiếc tổ to vô cùng khéo léo, có thể chứa cả một gia đình chim. Chú chim vui sướng líu ríu đi mời cô bạn tình đến xem xét tổ ấm. Khi cô bạn nghiêng ngó chiếc tổ bằng đôi mắt nghiêm khắc. Chú chim đậu gần đó rung rung tấm thân như một lời van nài. Nhưng, cô nàng đã không hài lòng. Cô nàng chim mổ dữ dội vào chiếc tổ và vài phút sau công trình cả tháng của chàng chim đã trở thành đám rác trên mặt đất.
Chú chim bắt đầu lại từ đầu. Một tháng sau, chiếc tổ nằm trên một ngáng cây chắc chắn. Nàng chim hài lòng. Thế là ban ngày đôi chim bay đi, tối cùng quay về ríu rít.
Ngôi nhà của cặp vợ chồng trẻ cũng đã xây xong. Người chồng nói cùng vợ, tiền góp xây nhà của anh không bằng số tiền của em, anh rất buồn. Nàng nói, chúng ta không nên tính toán chi li như vậy. Họ cũng bắt đầu cuộc sống sáng đi, chiều về rất rộn ràng.
Vợ chồng chim đã có ba chú chim non. Một ngày kia, chim bố bay về cùng những miếng mồi nuôi vợ con thì phát hiện mèo đã cắn chết chim mẹ và những chú chim non. Chim bố đứng ủ rũ trên tổ mấy hôm rồi gục chết theo.
Một tai nạn xe hơi. Người chồng trẻ qua đời. Một năm sau, người vợ có chồng khác. Đứa con nhỏ gửi về cho bà.

sinh ra một đứa con, nó cũng phải sinh ra từ tình yêu và cả tình thương ...

NHAI LẠI

Ở một thế giới không có chỗ đứng của chân thật, hai người bạn nói cùng nhau.
Này. Nhìn từ góc độ nào đó tình yêu cũng như một món ăn tinh thần nhẩy?
Ừ. Người bạn kia đang mơ màng, mắt nhìn vào chốn nào đó trả lời máy móc.
Này. Nhưng bạn có công nhận, cái mà ta ăn vào rất ngon, nhưng sau khi qua khỏi họng vật đó lại trào trở ra thì… quá tởm?
Đúng. Tởm. Và không nên nhai lại.
Thế,  yêu một người từng yêu có giống như món ăn kia không?
Hả? Ừ nhẩy. Tởm! Nhưng mà… bò nhai lại xem chừng rất ngon.

CHỨNG NÀO TẬT NẤY

Sau không bao nhiêu ngày tháng mộng mơ trái Tim quay về nhìn Lồng Ngực với đôi mắt ầng ậc nước và đầy sự biết ơn, miệng thỏ thẻ: Mình được bạn chở che bao bọc từ ngày chào đời đến giờ, nhưng mình chưa từng vì bạn mà rung lên một nhịp đập nào, chỉ toàn đau nhói bởi người này, kẻ kia thôi. Mình thật tệ! Lồng Ngực rất cảm động, nó vỗ về trái Tim và nhẹ nhàng nói: Nếu không có bạn, mình chỉ còn lại sự trống rỗng. Cảm ơn bạn đã tin cậy nép sát vào mình. Mình chẳng mong đợi gì ngoài những điều đã có. Thế là đủ.

Trái Tim cảm động quá, nó tựa người vào Lồng Ngực và tự hứa sẽ không rời xa Lồng Ngực nữa. Nhưng… Nó lại đã loạn nhịp, lồng lên như ngựa phi khi nghe tiếng bước chân của Gã ấy đến gần.

Tâm hồn trẻ thơ

Ta nghĩ về ngày NGVN và cuộc "nhắn tin" kết thúc vào ngày hôm nay.
Cụ Hinh(*) nghĩ, nếu muốn đời sống ngày mai khấm khá, nền nếp, phải cậy đến thế hệ trẻ thôi. Và mỗi người lớn cố tìm cách vun một chút vào cho bọn chúng.

Nên mới hay hỏi chuyện cậu bé nhà anh bạn dạo này ra sao.

ảnh Cụ Hinh lúc còn bé. Chú thích của thày Thichhoctoan

               

Anh bạn này của Cụ Hinh từng đi tu nghiệp ở tận bên nước Mỹ, thế là giỏi, lại đẻ được cả con ở xứ đó, thế mới tài. Được ít lâu sau mấy bố mẹ con lục tục về quê lập nghiệp.

Cậu bé thật lạ nước lạ cái khi ra đường… Và nhất là khi đến trường ở quê nhà.

Nhiều lần ở trường về cậu nước mắt ngắn nước mắt dài, sà vào lòng mẹ thậm thụt "mẹ ơi, con không thích làm người Việt". Bố mẹ sợ quá, đóng kín hết các cửa lại, gắng khuyên cố nhủ "ấy chết, con phải cố gắng chứ, rồi thì sẽ quen hết".

Ngày tháng thoi đưa, mọi chuyện cũng ổn dần.

Năm nọ, bố mẹ chiêu đãi cậu đi một chuyến chơi Dysney Land ở xứ ngoài.

Nay thì cậu bé đã là học sinh giỏi văn trong lớp.

----

Hôm trước cậu chạy về nhà khoe bố mẹ bài văn của mình mới được trả, được điểm rất cao.

Bố mẹ chắm chúi đọc bài văn, rồi bật cười ngã quay cu lơ ra đất.... "Em đã đi thăm công viên Dysney Land ở nước ngoài, nhưng công viên Thống Nhất của nhà mình còn muôn phần đẹp hơn!"

----

Cậu bé đã chui kín vào trong chăn, đang cười ngây ngất hơn cả bố mẹ, rung tít cả giường!

(*) "Cụ Hinh" là tên riêng của một nhân vật được hình thành theo dòng chuyện trò cùng với chúng bạn, cũng có thể viết là "Cụ-Hinh". Chữ "Cụ Hinh" luôn luôn được viết hoa, vì không phải là một vai vế để xưng hô là « cụ » với người khác. Chi tiết vô tình này rủ chúng ta quan sát thế giới một cách bớt quan liêu đại khái.

Nhân vật Cụ Hinh được xem là người thích hiểu biết nhưng không giỏi giang, mến bạn bè nhưng trọng riêng tư, còn tuổi tác của nhân vật này thì đúng bằng tuổi của mỗi bạn đọc, trừ đi một tuổi nếu bạn là đàn ông, trừ đi hai tuổi nếu bạn là phụ nữ, đặng thỏa mãn cái công thức "gái hơn hai, trai hơn một".

Hoàng Hồng Minh (đăng trên Bee.net)

Lúc trời sang đông, tôi có "Người em Vỹ Dạ"

Tặng HG.
                     

Từ trái. Lê Dinh-Anh Bằng-Minh Kỳ

Lê Minh Bằng, nhóm nhạc lấy tên từ nghệ danh ghép của các nhạc sĩ: Lê Dinh, Minh Kỳ và Anh Bằng, được dùng trong những ca khúc do họ cùng sáng tác, đa phần là nhạc vàng. Một số ca khúc này tôi đã đăng trong các entry “Đà Lạt hoàng hôn- Minh Kỳ”, “Hà Tiên- Lê Minh Bằng” …

Khi sáng tác, nhóm còn dùng các tên: Vũ Chương, Mạc Phong Linh, Mai Thiết Lĩnh, Mai Bích Dung, Dạ Ly Vũ, Dạ Cầm, Giang Minh Sơn, Hoàng Minh, Trần An Thanh, Tây Phố, Trúc Ly, Tôn Nữ Thụy Khương, Phương Trà, Huy Cường, Mặc Vũ… qua những dòng nhạc nổi trôi theo phận nước.

Tôi nhớ khi nghe bài "Anh cứ hẹn", nhạc Anh Bằng được viết năm 1986, thơ Hồ Dzếnh bài "Ngập Ngừng", mà liên tưởng “Chiều”.

“... khó làm khuây,
Ngỡ lòng mình là rừng,
Ngỡ hồn mình là mây,
   … châm điếu thuốc,
Khói huyền bay lên câỵ.”

... rồi hồn như mơ, đong đầy hờn dỗi.

“Anh cứ hẹn nhưng anh đừng đến nhé …”
(Anh cứ hẹn- Anh Bằng)
...
                            

Về Minh Kỳ, ông tên là Nguyễn Phúc Vĩnh Mỹ, sinh tại Nha Trang. Nơi đó để lại nhiều kỷ niệm đáng nhớ nhất trong cuộc đời ông. Chúng ta đã có dịp thưởng thức những nhạc phẩm tiêu biểu về vùng duyên hải "Thùy dương cát trắng" của ông như: "Nha Trang", "Nhớ Nha Trang", "Nha Trang Chiều Mưa", ...

Nhưng lạ thay, người nghe lại nhớ nhiều những bài ông viết về Đà Lạt, từ Má hồng Đà Lạt, Chuyện tình bên hồ Than Thở, Đà Lạt hoàng hôn cho tới Thương về miền đất lạnh, bài hát nào cũng ghi dấu ấn trong lòng người yêu nhạc, yêu Đà Lạt. Với tông nhạc chủ yếu là dòng boléro chậm buồn, để lại trong lòng người nghe một cảm xúc về Đà Lạt thật lặng lẽ, trầm, buồn. Ca từ trong ca khúc về Đà Lạt của Minh Kỳ đẹp đến nao lòng, vẻ đẹp của khói sương, của mộng mơ và những tình yêu da diết. Dẫu chưa hiểu nhiều về Đà Lạt, nghe ca khúc Minh Kỳ ta sẽ cảm ngay một phố núi mờ sương bảng lảng, với thông, với dốc quanh co, với những mối tình tha thiết mà tuyệt vọng. Ta khi tới Đà Lạt, nghe những bài hát về "miền đất lạnh" của Minh Kỳ muốn được một lần đắm mình vào không gian ấy. Bởi vậy, dù không phải cư dân Đà Lạt, cũng không thể không nhớ tới người nhạc sĩ tài hoa đã cho Đà Lạt những ca khúc bất hủ và một tình yêu không cần đền đáp.

... buông mái chèo xuôi ngược dòng Hương

Nhưng về Huế, với Minh Kỳ? Huế có sông An Cựu nắng đục mưa trong. Cái nghịch lý, ngược đời đó cũng là một nét tính cách Huế. Huế như là thống nhất của mâu thuẫn. Hay nói như nhà văn Túy Hồng “Huế của tôi không bao giờ khóc người đi và cũng chẳng bao giờ mừng người trở lại. Huế của tôi không yêu ai mà cũng chẳng phản bội ai. Huế thừa lẽ sống nhưng thiếu kẻ sống”. Dòng Hương Giang là dòng thơ làm bao thi nhân mộng mơ với điệu slow dịu êm của nó. Nguyễn Bính liên tưởng chuyện cung nữ mới thấy “Hai bờ hai cánh tay vua / Cung nga úp mặt làm thơ thất tình”. Dòng Hương thất tình này mãi đến Lê Thị Mây mới thấy lại khi nhà thơ nhìn đám mây trôi trên sông không phải chiếc áo, không phải tấm khăn quàng, mà là “mái tóc của cô gái trẫm mình”. (lời Phạm Xuân Nguyên)

“Dạ thưa xứ Huế bây chừ, Ngự Bình vẫn đứng bên bờ sông Hương”. Ta phát hiện ra những vẻ đẹp khác lạ đằng sau những cảnh vật di tích đã quen thuộc và mòn trơ, ngẫm ngợi phù du kiếp người. Vỹ Dạ thôn, ai cũng biết, trở thành một tâm tưởng cho người đến Huế là nhờ lời thơ của Hàn Mặc Tử. “Lá trúc che ngang mặt chữ điền” đến bây giờ vẫn là một nghi vấn, một lạ lùng, một khó hiểu, và một thơ, của Huế.
                

"Người em Vỹ Dạ", cô đơn, hiếm hoi trong những ca khúc của Minh Kỳ về Huế.

                               

Còn ta, lúc sang đông này "tôi nhớ người em Vỹ Dạ”, với điệu boléro chậm buồn dịu êm, như hòa nhịp, đi sâu vào lòng ta sự cảm, sự yêu chân thật và sâu lắng thi vị cho lòng một nuối tiếc, một nhớ thương.
                

               
Người em Vỹ Dạ- Minh Kỳ. Quang Lê thể hiện.
Tôi nhớ người em Vỹ Dạ
Gặp bên chợ Ðông Ba
Lần ghé miền Trung yêu thương
Theo chuyến đò xuôi ngược dòng Hương

Nón lá che khuất mắt biếc
Cắp sách sớm trưa chiều
đi học Ðồng Khánh qua cầu Trường Tiền
Ôi tà áo trắng tóc thề se duyên

Ôi phút giây ban đầu
gặp em bỗng như quay về
Hình thành biết bao kỷ niệm
mà giờ em ở nơi mô
cho mình thương nhớ nhớ thương bây chừ

Tôi ước một hôm lại về
miền trung qua chợ Ðông Ba
để thấy người em năm xưa
buông mái chèo xuôi ngược dòng Hương
để nhớ về ánh mắt biếc
để có những đêm dài không còn lẻ bóng
không lạnh vào hồn
Không buồn không nhớ lúc trời sang Ðông ./.

Nghe giục trống chèo

Niềm đam mê chèo của người dân Việt thể hiện trong ca dao.

Ăn no rồi lại nằm khoèo

Nghe giục trống chèo vỗ bụng đi xem

Chẳng thèm ăn chả ăn nem

Thèm no cơm tẻ, thèm xem hát chèo.

Nếu bạn là một người thích xem và nghe chèo, chắc chắn bạn chẳng lạ gì ”Đào liễu”. Làn điệu được viết dựa trên đoạn thơ lục bát có tên là ”Đào liễu một mình", còn gọi là "Đường thư".

Đi đâu Đào liễu một mình/ Hai vai gánh nặng, nhật trình đường xa/ Áo nâu xếp ở trong nhà/ Khăn vuông nhiễu tím phất phơ đội đầu/ Yếm điều em vẫn còn mầu/ Răng đen da trắng mái đầu còn xanh/ Mà em ở vậy sao đành/ Sao em chẳng kiếm chút tình cùng ai/ Sách rằng xuân bất tái lai ...

Hầu như vở chèo dân gian nào cũng có giai điệu ”Đào liễu”, cho dù lời ca có thể đã được cải biên sao cho phù hợp với nội dung của vở chèo ấy.

"Đào lẳng" Thu Huyền của chiếu chèo Hà Nội, đôi mắt sắc ngọt, tươi rói, tóc dài đen óng, áo tứ thân thắt đáy lưng ong... Như lúng liếng, mơ màng, ...đôi mắt dao cau, nhìn ta không nói, xa nhau sao đành …
Lúng liếng Lúng liếng là lúng liếng ơi!
Miệng người lúng liếng có đôi đồng tiền ...

   

Người thôn quê, đời sống quanh năm nhọc nhằn, vất vả đồng áng mưu sinh, càng vì thế nên khi được mở lòng.
Chèo mở lái ra
Chiếc phách nhất này ai ơi chèo mở lái ra
Phách nhì chưa vợ
Phách ba chưa chồng
Hỡi chú mũi ơi thương lấy lái cùng
Khoan lại hò khoan… 
                   
Trăm năm qua biết bao lời ca cho những dòng sông, những điệu chèo về con cua, cái ốc, về đường ăn, lẽ ở, về nghĩa xóm, tình làng, về tình yêu lứa đôi lúc nắng lửa mưa dầu, khi căm căm gió mùa cây khô lá rụng. Những lời hát từ sông chảy về, được vớt lên, chia sẻ để lòng nào cũng hòa với nhau, trăm miệng một lời.
Và kỳ diệu thay, những lời hát dân ca, hát chèo của vùng đồng bằng Bắc bộ đều như chung một ý, như sông chảy vào sông, sông nối với lòng người. Nên những câu hát chèo về sông nước cũng chính là tình cảm và ước mơ của mọi làng quê bên những dòng sông. Trong hàng trăm làn điệu chèo cổ, có thể nhẩm ra tới mấy chục làn điệu hát về sông nước. Còn những làn điệu khác dù lời không nhắc đến sông nước thì tinh thần như vẫn kết tụ từ muôn nẻo sóng vỗ về.

... "này ai ơi chèo mở lái ra", nghe sao não lòng, mà thiết tha, nhức nhối, tội thương niềm ước mong đôi lứa.

NHỮNG NGƯỜI LẠC LÕNG

                                                 Truyện ngắn Hoàng Đình Quang
Buổi chiều, cơ quan hơi vắng. Khách thưa. Phóng viên về nhà viết bài, hoặc nhóm họp nhau ngoài bãi sông, gầy độ nhậu. Nhóm kỹ thuật thì 7– 8 giờ tối mới “mise en page”, phơi kẽm…

Thu Trang xem lại kế hoạch trong tuần, định khép cửa chạy sang phòng Tổng biên tập xin điều chỉnh mấy chỗ thì có tiếng gõ cửa. Tiếng gõ rụt rè, đích thị người lạ. Chị ngẩng lên, nói to.

- Cửa mở đấy! Cứ vào…

Thấy nắm đấm nhúc nhích nhưng cánh cửa vẫn đóng, Trang đứng dậy đi ra mở cửa. Một khuôn mặt thanh niên đỏ phừng, lấm tấm mố hôi. Quen không nhỉ?

- Vào đi em…

- Cô… Cô nhớ cháu không?

Thật tình Trang thấy cậu chàng này có dáng dấp quen quen. Một gương mặt đẹp phổ thông. Không để cậu ta thất vọng, Trang cười.

- Cháu ngồi đi! Để cô nhớ nhé. Ta gặp nhau ở đâu nhỉ?

- Cháu là sinh viên ngữ văn… Hiện giờ cháu đang làm luận văn.

- A. Cô nhớ rồi! Đã bảo vệ chưa? Quốc Lan! Phải Quốc Lan không?

Cậu chàng bẽn lẽn như cái tên của mình, cười rụt đầu.

- Cô có trí nhớ tốt quá…

- Định xin việc hay sao mà nịnh sếp sớm thế? Mới gặp cháu một lần, nhưng bài của Lan, cô đã đọc và duyệt hình như hai hay ba bài rồi.

- Cô thấy cháu có thể làm báo của cô được không?

Phó tổng biên tập Thu Trang, đứng dậy, lấy tờ báo số mới đưa cho Quốc Lan:

- Được hay không là ở cháu chứ. Chỗ các cô, các chú rất cần phóng viên. Nhất là trẻ, nhanh nhẹn và được đào tạo bài bản. Nhưng mà, cô nó thật nhé. Chưa thể nói gì được ở cháu, với một vài bài có tính cảm nhận, cảm tính như cháu đã viết. Phải thật sự đi vào cuốc sống. Mà nghề báo cón phải có thêm nhiều thứ nữa… Cần nhất là lòng trung thực!

- Vâng! Thưa cô cháu hiểu.

Trang cười thoải mái.

- Hiểu nhanh thế?

Loay hoay một lúc Lan đứng dậy.

- Cháu đến thăm cô, và muốn xin cô nhận vào làm báo. Mai mốt cháu sẽ tới gởi đơn và giấy chứng nhận tốt nghiệp. Cháu xin phép, không làm mất thời gian của cô…

- Được rồi. Cô sẽ nhớ. Lan về nhé.

Cậu chàng như nhợt nhớ ra.

- Cháu có cái này tặng cô.

Nó lấy từ trong cặp ra một gói nhỏ, vuông vắn, xinh xinh.

- Quà cơ à? Gì thế?

-  Có chi đâu cô. Chút xíu…

Quốc Lan đi rồi, Trang ngồi nhìn cái hộp xinh xẻo, mỉm cười. Cậu bé có cái gì đó rất ấn tượng. Chị bỏ cái hộp nhỏ, rất nhẹ vào túi xách rồi khóa cửa phòng. Chiều muộn rồi.

Về nhà, Trang quên bẵng món quà của Quốc Lan, cho đến sang hôm sau, soát lại các thứ cần thiết đi làm, chị mới nhìn lại cái hộp nhỏ xíu và mở ra. Tự cười một mình với cái tính tỉ mẩn của cậu bé, bỗng Trang giật mình: tiền!

Không thể đợi Quốc Lan, Trang nhờ người gọi điện bảo cậu đến cơ quan. Nó có vẻ bẽn lẽn thường tình, khiến Trang bình tĩnh lại.

- Quốc Lan có rảnh không?

- Dạ… cháu chờ đến ngày bảo vệ luận văn…

- Cô muốn giao cho cháu viết thử một đề tài.

Dường như nhận ra điều gì đó, Lan cúi xuống nhìn ly nước, giọng rất nhỏ.

- Cô cứ giao cho cháu.

- Cô muốn cháu viết một phóng sự về tâm trạng của lớp sinh viên sắp ra trường trong việc tìm việc làm. Cháu thử suy nghĩ xem…

- Vâng! Cháu sẽ thử cố.

- Thế nhé. Lan về đi…

Khi cậu bé đứng dậy sắp đi ra, làm như sực nhớ, Trang gọi lại.

- À này. Cô cũng có món quà này tặng lại cháu…

Trang đưa cái hộp hôm qua của nó, được bọc bằng một tờ giấy trắng bên ngoài. Thấy nó ngần ngừ, mân mê cái hộp đứng tần ngần, Trang cười nghiêm.

- Cháu có biết trong đó có cái gì không?

- Dạ… biết!

- Cháu đem về đi. Cô biết nhà cháu ở nông thôn. Nếu có trồng cây ăn trái, cho cô xin hai trái bưởi là được rồi…

Không thấy Quốc Lan trở lại xin việc, cũng không thấy bài nó gửi. Thỉnh thoảng Thu Trang vẫn nhớ đến cậu bé ấy. Cho đến một ngày… bốn năm sau.

Trong khi Trang đang vất vả đẩy cái xe bị bể bánh của mình tìm chỗ vá, Quốc Lan xuất hiện.

- Cháu chào cô!

- Ồ…

- Cô để cháu.

Nó dẫn cái xe vào tiệm nói mấy câu rồi quay ra.

- Cháu mời cô uống nước, chờ chút xíu xe vá xong.

Thu Trang nhìn nó.

- Cháu làm gì ở đây? Vá xe à?

- Không cô ạ. Cháu làm bên cạnh. Sửa chữa và bảo trì máy tính.

Trang lặng lẽ uống nước và nhìn sang bên của hiệu. Quốc Lan bất ngờ hỏi.

- Sao cô không hỏi cháu vì sao không trở lại chỗ cô?

- Cô muốn để cháu tự nói.

- Cô tin cháu thế sao? Quả thật cháu không còn muốn làm báo nữa.

- Vì cô à?

- Cháu đã hiểu cô. Vì thế cháu không muốn chẳng may một lúc nào đó thấy cô khác đi. Và ngược lại…

- Sao?

- Cháu cũng không muốn cô cứ phải nhìn thấy cháu như một thằng tồi…

Trang lấy tờ giấy bạc 50 ngàn đưa cho Quốc Lan.

- Cháu trả tiền vá xe hộ cô. Trả cả tiền nước nữa.

Cậu ta – giờ đã là một người đàn ông thực thụ – nhìn Trang rồi cầm lấy tiền, nói.

- Cháu cứ tưởng mình cháu là người lạc lõng, nào ngờ cả cô nữa.

Trang cười.

- Còn hai trái bưởi của cô đâu?

11-7-2010