yêu hoa ngày 20.11- một thoáng dịu êm giữa đời

Thược dược áo "hồng sen", ảnh blog AN THẢO

Màu áo học trò, ảnh blog AN THẢO

Tiếng quê

Sa lệch chênh

Hội chèo làng Đặng đi ngang ngõ

Mẹ bảo “Thôn Đoài hát tối nay”.

Điệu hát này, truyện cũ còn truyền lại rằng, ngày trước có một kép hát ở chiếu chèo Đoài về dự hội Sáu đền. Nhờ mấy câu hát của làn điệu Sa lệch chênh mà được một thôn nữ đẹp người đẹp nết đắm say trốn theo sau thành gia thất. Đó là tài chèo của người kép hát hay lợi thế nhắn nhủ thiết tha hàm chứa tính trách móc người bạn tình của điệu hát Sa lệch chênh.

Trong cuộc đời, kỷ niệm chính là cái khó dứt ra được khỏi tâm hồn con người. Kỷ niệm nhiều khi chính là văn hóa, nói đúng hơn là những lát cắt bé mỏng của văn hóa tồn lưu trong một con người. Văn hóa làng quê như những lớp phù sa lắng đọng lại sau hàng trăm năm, hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Làng quê ta, xưa và nay dìu dặt những điệu chèo làm đắm say lòng người. Có thể cảm nhận được vị mặn pha lẫn sự ngọt ngào của những giọt nước mắt vui sướng, hạnh phúc trên gương mặt dãi dầu nắng gió của những người nông dân đang háo hức hướng lên sân khấu nghe những làn điệu Sa lệch chênh, Lới lơ, Luyện năm cung… 

Bài hát Sa lệch chênh Nguyệt lão se duyên, Ca sĩ Quốc Khanh                          

    

Sao Anh Nỡ Đành Quên

 Mẹ và con.
Tượng Điềm Phùng Thị

Những sáng tác của Tô Thanh Tùng là nhiều cuộc tình xâu chuỗi lại. Ông yêu nhiều và được nhiều cô gái hâm mộ. Dù hết lòng với tình yêu, nhưng cho đến tận bây giờ, ông vẫn còn lang thang đi tìm ... Tác phẩm Sao em nỡ đành quên cũng là một trong những đứa con của tình yêu như vậy.               
Năm 1965, Tô Thanh Tùng rời quê nhà Đồng Tháp lên Sài Gòn học Trường Luật. Kỳ nghỉ hè năm thứ nhất về Hồng Ngự, ông gặp lại cô gái cùng xóm tên Tuyết. Trong buổi gặp ấy, Tuyết khi đó mới 17 tuổi đã thố lộ tình yêu với chàng sinh viên đa tài này. Nhưng vì đang còn đi học, chưa muốn ràng buộc gì nên Tô Thanh Tùng không dám nhận mối tình trong sáng ấy. Đêm về, trong sự day dứt, ông đã viết Sao em nỡ đành quên tặng cho Tuyết mà mở đầu là một lời trách móc rất con gái: “Sao em nỡ đành quên bao lời tha thiết êm đềm/ Sao em nỡ đành quên chuyện tình đẹp như giấc mơ…”. (Đinh Thu Hiền)

Âm nhạc mang lại cho nhạc sĩ Tô Thanh Tùng niềm vui với bạn bè, công chúng nhưng cũng lấy đi cuộc sống riêng tư của ông nhiều hạnh phúc. Dù sự được - mất trong cuộc đời không thể đưa lên bàn cân, nhưng với người nhạc sĩ tài hoa này, đó cũng là sự hy sinh vì nghệ thuật.

Sao Anh Nỡ Đành Quên
                                    Tô Thanh Tùng
             
Sao anh nỡ đành quên bao lời tha thiết mong chờ.
Sao anh nỡ đành quên chuyện tình đẹp như ước mơ.
Sao anh nỡ đành quên áng mây chiều nghiêng nghiêng bóng ,
những con đường quen lối đi mà nay nằm yên đó ...

Sao anh nỡ đành quên bao lời tha thiết êm đềm.
Sao anh nỡ đành quên cho lòng này đau xót thêm.
Sao anh nỡ đành quên lúc đi về ai đưa đón,
những khi buồn ai đến thăm còn đâu nữa mà mong ...
Nỡ đành quên sao anh ... dư âm ngày xưa còn đó ...
Thời gian không làm sao xóa bao lần tay xiết trong tay
Nhìn em anh âu yếm bảo : em đừng xa vắng anh !

Sao anh nỡ đành quên kỷ niệm xưa buổi ban đầu
Sao anh nỡ đành quên khi tình em đã trót trao
Anh ơi nếu một mai có ai hỏi người bên ấy
Biết nói gì đây hỡi anh ? Mà anh nỡ đành quên ...

Sao anh nỡ đành quên. Thanh Huyền (1975)
                             

Bèo dạt mây trôi

Tác phẩm của Điềm Phùng Thị

Bèo dạt mây trôi là một bài hát dân ca Việt Nam, nội dung thể hiện nỗi niềm của người con gái/chàng trai nhớ người yêu ở phương xa.

Khi ngồi một mình trong đêm khuya, tiếng trống tuần canh, người con gái thao thức đợi chờ, mong ngóng mà sao chẳng thấy anh. Bài ca làm ta xúc động và nhiều day dứt.

Bèo dạt mây trôi, ... em vẫn đợi...
Ngậm một tin trông,...sao chẳng thấy anh...?
Người đi xa có nhớ, là nhớ ai... ngồi trông cánh ... chim trời. Sao chẳng thấy anh?
                

Ca từ bài Bèo dạt mây trôi giản dị, gần gũi với nông thôn Việt Nam, những hình tượng cánh bèo dạt, cánh chim trời, cá lội, mây trôi, trăng ngả, đêm tàn, gió la đà... tạo ra một khung cảnh nhớ nhung sâu lắng. Cảnh vật nông thôn thời xưa thể hiện rõ nét, không gian và thời gian như nhập vào một, trữ tình mạch lạc. Nhan đề "Bèo dạt mây trôi" sử dụng một câu tục ngữ quen thuộc trong đời sống hàng ngày của nông dân Việt. Tạo ra cho ca khúc một đặc điểm quan trọng đó là dễ đi vào lòng người nghe.
Ta nghe lại giọng hát Kiều Hưng, được vắt đến kiệt khi xưa thời bao cấp, mà bây giờ "sao chẳng thấy anh". Tài năng như anh bao giờ cũng hiếm. Tài năng nghệ thuật lại càng mong manh. Chính vì thế mà nó mới quý giá. Tiếc cho một tài năng vẫn còn có lửa, thương cho một số phận tha hương đau đáu ngày về.
Ta cũng nhớ về Dung, thị xã Phú Thọ đã hát cho nghe hồi xưa năm1976.
                                                                              

"Nghĩ lại về Pautopxki"

Pauxtôpxki

Pautopxki được mệnh danh là “Nhà thơ bị đóng đinh trên cây thánh giá của văn xuôi”. Đến với những áng văn xuôi của ông, ta không gặp những cái gọi là xung đột, những tình tiết lắt léo ly kì, mà ta lặng đi bởi những câu văn trữ tình, cảm xúc đầy tràn trên trang giấy. Pautopxki, với những áng văn lãng mạn, bay bổng tuyệt vời, cho ta say đắm và mê đắm nhau trên trang sách. Ta những tưởng rằng những trang đẹp ấy sẽ là cuộc đời, "Một bầu trời vĩnh viễn ướp hương hoa", là "cánh cửa nao lòng", là "ánh nến mơ hồ như hạnh phúc từng mong" ...
                     

Khi mình bắt đầu vào học cấp ba, lớp "toán đặc biệt" của tỉnh, thầy dạy văn lúc ấy rất giỏi. Qua thầy Bửu, mình biết đến Pautopxki và cũng từ đó mình dần đọc hết các tác phẩm của nhà văn. Ngay cả bây giờ trong tâm thức, bao giờ những câu chuyện trong sáng và nhẹ nhàng ấy cũng như một tiếng thầm trong nắng sớm lao xao ...
                     

Daughter of the Painter, 1881

Đăng lại hai bài viết, một là thơ và một là lời yêu thương của hai thế hệ: Một là lứa chúng tôi học thời sơ tán, một của lớp trẻ bây giờ. Hai bài viết như đưa tôi về xưa ấy, sống lại mình trong những năm tháng say mê ...
  

Nhà Thơ Bằng Việt

Thơ: "Nghĩ lại về Pautopxki" - Bằng Việt

Bài thơ ra đời đã hơn 40 năm, khi ấy nhà thơ còn rất trẻ, ở tuổi 20. Và với âm điệu, ngôn ngữ và sức lay động của nó, bài thơ đến với lớp thanh niên, sinh viên thuở ấy không bằng con đường xuất bản...

                                   

1.

Đồi trung du phơ phất bóng thông già
Trường sơ tán. Hồn trong chiều lặng gió
Những trang sách suốt đời đi vẫn nhớ
Như đám mây ngũ sắc ngủ trong đầu...
                                                                          
                  
"Lẵng quả thông" trong suối nhạc nhiệm màu
Hay "Chuyến xe đêm" thầm thì mê đắm
Mùi cỏ dại trên cánh đồng xa thẳm
Một bầu trời vĩnh viễn ướp hương hoa

"Có thể ngày mai ta cũng đi qua
Một cánh cửa nao lòng trong truyện "Tuyết"?
Có tiếng chuông rung, và con mèo Áckhíp
Ánh nến mơ hồ như hạnh phúc từng mong..."

Xa xôi sao... Thời thơ ấu sau lưng!

2.

Nhưng không phải thế đâu, không phải thế đâu,
                                                           cuộc đời không phải thế!
Giọt nước soi trên tay không cùng màu sóng bể
Bể mặn mòi, sôi sục biết bao nhiêu
Khi em đến bên anh, trước biển cả dâng triều

Ta thu hết xa khơi vào trong lồng ngực trẻ
Dám thử mọi lo toan để vạch dấu chân trời
Dấu xanh thẳm khi bình minh vụt đến
Dấu đen trầm khi đáy bóng đêm trôi...

Và hạnh phúc vỡ ra như một nốt đàn căng
Nốt cao quá trong đời xao động quá!
Hạnh phúc cực hơn mọi điều đã tả
Lại ngọt ngào, kỳ lạ, lớn lao hơn

Anh đã đi qua bão lốc từng cơn
Cây rung lá trong chiều thanh thản nhất
Anh qua cả màu không gian ngây ngất
Một tiếng thầm trong nắng mới lao xao...

Em đã đến rồi đi, như một giấc chiêm bao!

 

3.

Bây giờ, anh biết nói gì hơn?
Có thể, ngày mai thôi... Có thể...
"Hoa tóc tiên ơi! Sớm mai và tuổi trẻ"
Lật trang nhật ký nào cũng chỉ xót lòng thêm…

Pautopxki là dĩ vãng trong em
Thành dĩ vãng hai ta. Bây giờ anh ngoảnh lại
Nhưng không phải thế đâu, không phải thế đâu, anh hiểu rằng không phải...
Như tuổi thơ, vừa đó đã xa vời!

                                   
Đưa em đi... Tất cả thế xong rồi
Ta đã lớn. Và Pautopxki đã chết!
... Anh vẫn khóc khi nghĩ về truyện "Tuyết"
Dẫu chẳng bao giờ mong đợi nữa đâu em!

1969

 

                                                           

Lan Tử Viên-
ảnh đại diện trên YuMe

Bài viết. Gửi Pautopxki và mùa hạ năm nào- Lan Tử Viên

                     

"Có thể ngày mai ta cũng đi qua
Một cánh cửa nao lòng trong truyện "Tuyết"?
Có tiếng chuông rung, và con mèo Áckhíp
Ánh nến mơ hồ như hạnh phúc từng mong..."

                              

Ngẫm ra cuộc đời này thật kỳ lạ, khi em lật những trang truyện ngắn của Pautopxki - những câu văn cứ ngân lên như tiếng chiếc phong linh góc nhà rung rinh trước gió. Em cũng không biết nữa. Có thể nào ta tìm thấy giữa thế gian này một Tachiana và một Nhicolai như được sinh ra để gặp mặt nhau trong sự tình cờ của số phận. Có bao giờ ta biết ở tỉnh lị xa xôi nào tồn tại một căn nhà nhỏ bằng gỗ, nơi bậu cửa treo chiếc chuông cứ gióng lên những hồi lanh lảnh mỗi khi có tay người chạm tới, một chiếc dương cầm cũ kỹ lung linh dưới ánh nến giưã đêm khuya, âm thanh dịu dàng của bản nhạc “Trên những bờ Tổ Quốc xa xôi” lướt nhẹ vào bóng tối và gợi mở những tình cảm trìu mến, âu yếm nhất. Con mèo Ackhip già nua nằm lim dim mắt ngủ ngoan lành trên chiếc đi văng. Những tia lửa tí tách nhảy nhót lẫn với tiếng ấm Xamôva reo trong bếp lò. Ngoài trời, tuyết đã nở hoa trắng xoá bên ô cửa sổ. Đêm rất dài và rất sâu…

Có bao giờ em nói với anh ước mơ về một ngôi nhà như thế. Mùa đông… em ngồi trước lò sưới đan cho anh chiếc áo len, thỉnh thoảng lại cúi xuống quyển sách nhỏ nhẩm thầm những dòng chữ thú vị. Ngoài trời, hơi lạnh của cơn gió mùa luồn qua những tàng cây xào xạc đập khe khẽ vào khung cửa sổ của chúng mình, em nghe trong gió tiếng thầm thì những câu chuyện cổ tích kể về một tình yêu chung thuỷ, tình yêu của những người sinh ra là để dành cho nhau.

Anh thấy em có lãng mạn quá không khi đem lòng tin vào những câu chuyện huyền thoại, đem tình yêu gắn với sự sắp đặt tình cờ mà hữu ý của cuộc đời này - một cuộc đời công bằng, hào hiệp, biết lắng nghe và hiểu thấu. Đôi khi vẫn nhủ cõi thực tại không phải bao giờ cũng rực lên màu đỏ thắm của những cánh buồm, đôi khi bàn tay bất ngờ chạm vào bề mặt thô nhám, khắc nghiệt, chạm vào những cạnh sắc của đời sống. Thế mà em vẫn hằng tin và vẫn hy vọng…
                  

Ngẫm ra cuộc đời này thật kỳ lạ và bất ngờ, như cuộc gặp gỡ thoáng qua của chàng trai và cô gái trong một công viên nhỏ lúc chiều tà. Dưới bóng râm của những cây tiêu huyền, người thiếu nữ tay ôm quyển sách bứơc chầm chậm về phía ngày tàn, bỏ lại sau lưng ánh nhìn lạ lẫm và khắc khoải của người con trai chưa hề quen biết. Cơn gió biển thổi về đảo Crưm những hơi mát trong trẻo và dịu dàng, có phải tình yêu đầu đời vừa mới lướt qua? Cho dù Tachiana không là cô gái chiều nào đi dưới bóng những cây tiêu huyền râm mát nhưng số phận đã sắp đặt nàng và Nhicolai gặp gỡ, đã ban cho hai người tình yêu ngay cả khi họ chưa hề quen biết nhau. Và đó chính là điêù kỳ diệu của cuộc sống.

Những lúc một mình trên phố, em hay để tâm thức đi hoang và suy nghĩ những nghĩ suy hết sức vẩn vơ. Có lẽ ở đâu đó trên thế giới này còn một người mai sau sẽ mang đến cho em nụ cười, sẽ cho em hiểu thế nào là một tình yêu chung thuỷ, tình yêu của những người sinh ra là để dành cho nhau…

Gấp lại những trang truyện ngắn của Pautopxki- những câu văn sâu như tiếng phong linh bất ngờ rơi oà vào ngọn gió báo hiệu một cơn giông mùa hè, những câu văn phả lên mùi thơm của chiếc lá liễu hoàn diệp nằm lâu dưới lớp băng trong vắt.
     
Có bao giờ ta tìm thấy giữa thế gian này một chuyện tình đẹp như trong truyện “Tuyết”, có khi nào ta chợt bắt gặp ngôi nhà bé nhỏ với khung cửa sổ ngập đầy hoa trắng rơi và ánh lửa đỏ tí tách hắt ra từ chiếc lò sưởi giữa một đêm mùa đông rất dài và rất sâu…

Nhưng anh biết không, bây giờ vẫn đang là một ngày hè và em chỉ có mong muốn được như người thiếu nữ kia, tay cầm quyển sách nhỏ đi về phía ngày nắng tắt, bỏ lại sau lưng ánh nhìn lạ lẫm, khắc khoải của một tình yêu ngẫu hứng vừa vụt qua trong cuộc đời.